Lần trước chúng ta đã thông công về nội dung buông bỏ những mưu cầu, lý tưởng và mong muốn của con người liên quan đến gia đình – chúng ta đã thông công về nội dung nào trong chủ đề gia đình vậy? (Thưa, lần trước Đức Chúa Trời đã thông công về một số câu nói đến từ sự hun đúc của gia đình, chẳng hạn như: “Ba người cùng đi, có thầy ta đó”, “Muốn vinh hiển trước mặt người thì phải đau khổ sau lưng người”, “Hàng rào cần ba cây chống, hảo hán cần ba người giúp”, “Kẻ sĩ vì tri kỷ mà chết, nữ nhân vì tri kỷ điểm trang”, “Con gái nuôi bằng giàu sang, con trai nuôi bằng nghèo khó”, “Người ta không cần có IQ cao, mà chỉ cần có EQ cao”, “Chiêng đánh nghe tiếng, người nói nghe lời”, và “Cha mẹ luôn đúng”. Tổng cộng, chúng ta đã thảo luận tám câu nói này.) Chúng ta đã thông công về nội dung buông bỏ sự hun đúc của gia đình, nội dung này bao gồm sự hun đúc của gia đình và sự giáo dục đối với tư tưởng của con người. Một số câu nói đã được thông công cụ thể, số còn lại mới chỉ được nhắc đến vắn tắt và không được thông công một cách cụ thể. Gia đình có một tầm quan trọng rất lớn trong cuộc sống của mỗi cá nhân. Nó là nơi con người lưu lại những ký ức, nơi họ trưởng thành và là nơi những tư tưởng khác nhau của họ được vỡ lòng. Cách làm người, cách cư xử, cách giao thiệp với người khác, cách đối diện với những chuyện khác nhau, và khi những chuyện đó xảy đến, thì nên phán đoán và xử lý những vấn đề này như thế nào và từ góc nhìn và lập trường nào, v.v., bất kể những suy nghĩ và quan điểm của họ mới sơ bộ hay cụ thể hơn, thì đều phát xuất từ sự hun đúc của gia đình. Tức là, trước khi con người chính thức bước vào xã hội và tham gia những nhóm xã hội, thì rất nhiều tư tưởng và quan điểm sơ bộ của họ đều đến từ gia đình. Vì vậy gia đình vô cùng quan trọng với tất cả mọi người. Tầm quan trọng của nó vượt ra ngoài sự trưởng thành thể xác; quan trọng hơn, trước khi mọi người bước vào xã hội, ở nhà họ đã học được rất nhiều suy nghĩ và quan điểm nên áp dụng khi đối diện với xã hội, những nhóm xã hội và cuộc sống tương lai. Dù những tư tưởng và quan điểm này không được định nghĩa một cách cụ thể và chuẩn xác trong quá trình trưởng thành của một người, nhưng những tư tưởng và quan điểm khác nhau, những phương thức, khuôn phép và thậm chí những thủ đoạn xử thế khác nhau đã được tiêm nhiễm, ảnh hưởng và hun đúc bởi cha mẹ, trưởng bối và những thành viên khác trong gia đình trước khi họ bước vào xã hội một cách cơ bản nhất, sơ đẳng nhất. Con người đạt được những sự tiêm nhiễm, hun đúc và ảnh hưởng này trong thời kỳ lớn lên ở gia đình; vì thế gia đình rất quan trọng với mỗi người. Đương nhiên, tầm quan trọng này chỉ đơn thuần ở mức độ con người bước vào xã hội, tham gia những nhóm xã hội, bước vào cuộc sống và sự sinh tồn của người trưởng thành – nó chỉ giới hạn ở mức độ sinh tồn xác thịt. Có thể thấy, khi con người bước vào xã hội và cuộc sống của người trưởng thành, sự hun đúc của gia đình rất quan trọng đối với họ, hay nói cách khác, khi một người trưởng thành bước vào xã hội, phần lớn triết lý xử thế của họ đều được kế thừa từ cha mẹ và đến từ sự ảnh hưởng của gia tộc. Từ góc độ này, cũng có thể nói rằng gia đình, đơn vị nhỏ nhất của xã hội, trước hết đóng vai trò vỡ lòng cho tư tưởng, cho các phương thức và nguyên tắc xử thế khác nhau, thậm chí cho nhân sinh quan của con người. Do những tư tưởng, quan điểm, những phương thức xử thế khác nhau, và quan điểm về sinh tồn của con người đều tiêu cực, không phù hợp với lẽ thật, không liên quan đến lẽ thật hay thậm chí có thể nói là trái ngược với lẽ thật, và không phát xuất từ Đức Chúa Trời, vì vậy con người cần phải buông bỏ sự hun đúc của gia đình. Khi suy xét hậu quả của sự hun đúc của gia đình, chúng ta thấy rằng nó trái ngược và không phù hợp với lẽ thật, đối nghịch với Đức Chúa Trời và xét về thực chất thì có thể nói rằng gia đình là nơi mà Sa-tan làm bại hoại nhân loại, dẫn dắt con người phủ nhận Đức Chúa Trời, chống đối Ngài, và đi vào con đường nhân sinh sai lầm. Nhìn từ góc độ này, liệu có thể nói rằng gia đình, đơn vị nhỏ nhất trong xã hội, chính là nơi đầu tiên con người bị làm bại hoại không? Từ góc nhìn bao quát thì có thể nói Sa-tan và những trào lưu xã hội làm con người bại hoại, nhưng nếu nói từ phạm vi cụ thể thì gia đình nên được coi là nơi con người bắt đầu tiếp nhận sự bại hoại và những suy nghĩ tiêu cực, tiếp nhận những trào lưu tà ác và quan điểm của Sa-tan. Nói cụ thể hơn nữa, sự bại hoại mà con người tiếp nhận xuất phát từ cha mẹ, trưởng bối và các thành viên khác trong gia đình, từ khuôn phép, gia phong, truyền thống, v.v., của toàn bộ gia tộc. Bất luận thế nào, gia đình là nơi đầu tiên mà con người trải qua sự bại hoại, tiếp nhận những tư tưởng và trào lưu tà ác của Sa-tan, và nó là nơi mà con người bắt đầu tiếp nhận các tư tưởng bại hoại và tà ác khác nhau trong giai đoạn trưởng thành. Gia đình đóng một vai trò mà đại gia đình xã hội, các trào lưu xã hội và cả Sa-tan cũng không thể có được trong việc làm bại hoại con người, đó là cho các cá nhân làm quen với những tư tưởng và quan điểm đến từ các trào lưu tà ác của Sa-tan trước khi họ bước vào xã hội và tham gia các nhóm xã hội. Bất kể thế nào, gia đình vẫn là nguồn gốc đầu tiên của những tư tưởng và quan điểm thuộc về Sa-tan nơi ngươi. Vì vậy, để giúp con người buông bỏ những tư tưởng và quan điểm sai lầm, thì ngoài việc phải phân biệt và mổ xẻ những tư tưởng và quan điểm sai lầm phổ biến đến từ xã hội, còn phải phân biệt và mổ xẻ cả những tư tưởng và quan điểm khác nhau, cũng như những nguyên tắc xử thế đến từ sự hun đúc của gia đình. Bản thân gia đình là một phần của xã hội loài người, nó không phải là hội thánh hay nhà Đức Chúa Trời, càng không phải là thiên quốc. Nó đơn giản chỉ là đơn vị nhỏ nhất của xã hội được tạo thành giữa nhân loại bại hoại, và đơn vị nhỏ nhất này cũng được hình thành bởi nhân loại bại hoại. Vì vậy, nếu muốn giải thoát bản thân khỏi sự trói buộc, ràng buộc và quấy nhiễu của những tư tưởng và quan điểm sai lầm khác nhau, thì trước tiên họ nên phản tỉnh, hiểu và mổ xẻ những tư tưởng và quan điểm khác nhau mà họ nhận được từ sự hun đúc của gia đình, cho đến khi họ đạt đến mức có thể buông bỏ được chúng. Đây là nguyên tắc thực hành chính xác cho việc buông bỏ sự hun đúc của gia đình.

Trước đó chúng ta đã thông công về sự hun đúc của gia đình, liên quan đến nhân sinh quan, quy tắc sinh tồn, những nguyên tắc và phương thức đối nhân xử thế, một số luật chơi bất thành văn khi bước vào xã hội, v.v.. Vậy một số nhân sinh quan có liên quan đến nội dung chủ đề này là gì? Ví dụ: “Người chết để tên, chim đi để tiếng”, và “Cây sống nhờ vỏ, người sống nhờ thể diện”. Một số nguyên tắc xử thế mà gia đình tiêm nhiễm cho con người là gì? Ví dụ: “Phàm chuyện gì cũng nên lấy sự hài hoà, nhẫn nhịn làm mục đích cao nhất”, và “Nhẫn một chút sóng yên gió lặng, lùi một bước biển rộng trời cao”. Còn gì nữa? (“Hàng rào cần ba cây chống, hảo hán cần ba người giúp”, và “Chiêng đánh nghe tiếng, người nói nghe lời”. Chúng cũng là phương thức và nguyên tắc xử thế.) Có luật chơi nào của xã hội không? Chẳng hạn như: “Chim ló đầu thì bị bắn”? (Thưa, phải.) “Nói nhiều tất sai”. Còn gì nữa? (Thưa, gậy ông đập lưng ông.) Đó cũng là một ý, nhưng lần trước chúng ta không thông công về nó. Hơn nữa, cha mẹ ngươi hay bảo ngươi rằng, “Ở ngoài đời, phải có nhãn quan nhạy bén, học cách ăn nói khéo léo, đôi mắt lanh lợi. Con nên ‘mắt nhìn sáu phương, tai nghe tám hướng’. Đừng quá cố chấp”. Còn cả, “Lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”, và “Dù ở đâu cũng phải thuận theo số đông. Tội ai cũng phạm thì luật pháp không xét. Người ta làm thì mình làm, người ta không làm thì mình không làm”. Đây đều là những kiểu luật chơi của xã hội. Còn có những câu nói như: “Kẻ sĩ vì tri kỷ mà chết, nữ nhân vì tri kỷ điểm trang”, và “Không có phụ nữ xấu, chỉ có phụ nữ lười”. Những câu này thuộc phạm trù nào? Chúng thuộc phạm trù cuộc sống; chúng nói cho ngươi biết cách sống và cách đối đãi với thân thể. Còn có những câu nói như: “Cha mẹ luôn đúng”, “Mẹ là người tốt nhất trên đời”, “Hổ phụ bất sinh khuyển tử”, và “Nuôi mà không dạy là lỗi của người cha”. Những lời này đều thuộc về tư tưởng và quan điểm của phương diện tình cảm và tình thân gia đình. Người ta cũng thường nói: “Người chết vĩ đại trong mắt người sống” – một người sau khi chết sẽ trở nên vĩ đại. Nếu ngươi muốn có địa vị cao hơn, muốn mọi người đánh giá tốt về ngươi và có uy danh, thì ngươi phải chết. Chết rồi thì sẽ trở nên vĩ đại. “Người chết vĩ đại trong mắt người sống” – là lo-gic khốn kiếp gì chứ? Họ nói: “Đừng nói xấu về một người đã chết. Người chết vĩ đại trong mắt người sống. Hãy giữ thể diện cho họ!” Dù người này có làm bao nhiêu việc xấu xa đi chăng nữa, họ vẫn trở nên vĩ đại sau khi chết. Đó chẳng phải là không phân biệt thiện ác, không có nguyên tắc làm người sao? (Thưa, phải.) “Cha mẹ luôn đúng”. Lần trước chúng ta đã thông công cụ thể về nội dung này rồi. Những câu nói khác như “Nuôi mà không dạy là lỗi của người cha”, và “Hổ phụ bất sinh khuyển tử”, thì chưa được thông công, nhưng chúng có dễ phân biệt không? Câu nói “Nuôi mà không dạy là lỗi của người cha” có đúng không? Nó khiến cho sự dạy dỗ của người cha có vẻ rất quan trọng. Một người cha có thể dẫn dắt con cái đi vào con đường nào? Ông ta có thể dẫn dắt ngươi đi vào con đường đúng đắn không? Ông ta có thể dẫn dắt ngươi thờ phượng Đức Chúa Trời và làm một người tốt thật sự không? (Thưa, không.) Cha ngươi bảo ngươi: “Đàn ông không dễ rơi nước mắt”, nhưng ngươi còn nhỏ và khi cảm thấy uất ức thì phải khóc. Cha ngươi mắng ngươi: “Nín đi! Nam tử hán đại trượng phu, chuyện nhỏ vậy mà cũng khóc, vô tích sự!” Sau chuyện này, ngươi nghĩ: “Mình không được rơi bất cứ giọt nước mắt nào nữa, nếu khóc thì là kẻ vô tích sự”. Ngươi nuốt nước mắt vào trong, không dám khóc, đêm đến thì khóc thầm trong chăn. Là đàn ông, ngươi thậm chí không có quyền bày tỏ hay biểu đạt tình cảm một cách tự nhiên; ngươi không có quyền khóc, khi cảm thấy uất ức chỉ có thể kìm nén. Đây là sự giáo dục mà ngươi nhận được từ cha, và nó là ý nghĩa thực sự của câu “Nuôi mà không dạy là lỗi của người cha”. Cha ngươi, mẹ ngươi và các bậc cao niên đều trung thành với cách giáo dục này, nói rằng: “Con là nam nhi, chuyện gì cũng khóc, có chút uất ức là khóc, ra ngoài đường bị đánh cũng khóc. Vô tích sự! Chúng đánh con, sao con không đánh lại? Chúng đánh con thì lần sau đừng chơi với chúng nữa. Lần sau gặp lại, nếu thấy đánh được thì cứ đánh; nếu không đánh được thì bỏ chạy. Con nhìn gương Hàn Tín nhẫn nhục mà chui qua háng người ta kìa. Ông ta có khóc đâu; thế mới là nam tử hán!” Đây là cách những người cha dạy con trai mình và tiêm nhiễm tư tưởng nam tử hán cho chúng. Đàn ông có khổ cũng không được nói ra, muốn khóc cũng phải kìm nước mắt; phải nén vào trong. Ngươi nói xem, đàn ông còn phải chịu bao nhiêu uất ức nữa? Trong xã hội này, đàn ông phải nuôi gia đình, hiếu thuận cha mẹ già, dù mệt mỏi đến đâu cũng không dám nói nửa lời, dù uất ức thế nào cũng không được phát tiết. Như thế, chẳng phải rất bất công với đàn ông sao? (Thưa, phải.) Khi cha các ngươi dạy dỗ các ngươi như thế này, các ngươi cảm thấy thế nào? Những lúc ngươi muốn khóc thì cha ngươi nói gì? “Cha thì thế này thế kia, cả đời sáng suốt và hiếu thắng. Sao lại sinh ra đứa con yếu đuối như con? Bằng tuổi con, cha đã phải một mình nuôi gia đình, nào như con, được nuông chiều từ bé, vô tích sự!” Các ngươi cảm thấy thế nào? Cha mẹ và ông bà dạy ngươi rằng: “Đàn ông là trụ cột của gia đình. Chúng ta nuôi con để làm gì? Chúng ta cho con học đại học để làm gì? Là để con lo cho gia đình, chứ không phải để con khóc lóc hay uất ức mỗi khi có chuyện”. Khi cha và các bậc trưởng bối nói những lời này, các ngươi cảm thấy thế nào? Cảm thấy uất ức hay thản nhiên chấp nhận nó? (Thưa, con cảm thấy ức chế và uất ức.) Ngươi đành phải tiếp nhận, hay là trong lòng ngươi cảm thấy oán giận? (Thưa, con cảm thấy oán giận, nhưng đành phải tiếp nhận.) Sao ngươi phải làm vậy? (Thưa, vì con cảm thấy dưới một hoàn cảnh hoặc chế độ xã hội như thế, con không còn cách nào khác.) Đây là cách xã hội định vị đàn ông. Họ được sinh ra trong hoàn cảnh xã hội như vậy, và chẳng ai có cách nào khác. Sự giáo dục mà ngươi nhận được từ cha và các bậc trưởng bối xuất phát từ xã hội; sau khi tiếp nhận sự giáo dục tư tưởng này, họ tiêm nhiễm những tư tưởng từ xã hội này cho ngươi. Kỳ thực, khi họ tiếp nhận những tư tưởng và quan điểm này ở tuổi vị thành niên, họ cũng không cam tâm tình nguyện. Đến khi đã trưởng thành, họ lại truyền những tư tưởng này sang cho thế hệ kế tiếp. Họ cũng không suy xét xem thế hệ kế tiếp có nên tiếp nhận những tư tưởng và quan điểm này không hay chúng có đúng đắn không. Vì đã trải qua như thế, họ nghĩ mọi người nên sống như thế; chịu chút uất ức cũng có sao đâu, quan trọng là tiếp nhận những tư tưởng này sẽ giúp ngươi tìm được chỗ đứng trong xã hội và không bị người khác ức hiếp. Tại sao họ cũng chịu những uất ức, cũng cảm thấy ức chế và oán giận như ngươi, nhưng vẫn truyền những suy nghĩ và quan điểm này cho ngươi? Một trong những lý do chính là họ đã tự nhiên tiếp nhận những tư tưởng và quan điểm khác nhau từ xã hội, cho phép họ hòa nhập với những trào lưu xã hội, giúp họ tìm được chỗ đứng trong xã hội. Ai cũng làm theo những tư tưởng và quan điểm này như những hướng dẫn và nguyên tắc sống mà không ai thắc mắc về chúng hay muốn phá vỡ hoặc làm trái chúng. Đây là một phương diện – chính là để sinh tồn. Ở phương diện khác, cũng là phương diện chủ yếu, chính là con người không có khả năng phân biệt những điều tích cực và tiêu cực. Tại sao lại thế? Là vì con người không hiểu lẽ thật, họ không có tư tưởng và quan điểm đúng đắn đối với sự sinh tồn, xử thế, hay con đường đúng đắn nên đi. Để thích nghi với xã hội, hòa nhập xã hội, sinh tồn trong xã hội và những nhóm xã hội, con người phải chủ động hoặc bị động tiếp nhận những nguyên tắc xử thế và luật chơi khác nhau mà xã hội đặt ra. Mục đích của sự thích nghi là để con người có chỗ đứng trong xã hội và để sống sót. Nhưng vì con người không hiểu lẽ thật, nên họ đành phải lựa chọn những nguyên tắc xử thế và luật chơi đến từ xã hội. Vì vậy, là một người đàn ông, khi cha ngươi dạy ngươi rằng: “Đàn ông không dễ rơi nước mắt”, thì dù trong lòng cảm thấy uất ức và muốn trút hết sự bất mãn, ngươi cũng không có cách nào để bác bỏ cha mình, cũng không thể phân biệt được những lời cha mình nói. Cuối cùng, lý do trong lòng ngươi tiếp nhận điều này là: “Dù những lời của cha có phần chối tai và khó nghe, dù tiếp nhận những lời này có hơi trái với lòng, nhưng ông ấy làm vậy là muốn tốt cho mình, vì vậy mình nên tiếp nhận chúng”. Vì lương tâm và lòng hiếu thảo của một đứa con, người ta phải nhượng bộ cầu toàn, tiếp nhận những tư tưởng và quan điểm này. Bất kể sự hun đúc của gia đình về phương diện nào, con người luôn luôn rơi vào tình trạng đó, không ngừng được tiêm nhiễm bằng những phương thức này, đến cuối cùng, họ buộc phải tiếp nhận. Trong quá trình con người tiếp nhận không ngừng, những tư tưởng, quan điểm không đúng đắn và tiêu cực này dần thấm sâu vào nội tâm người ta, hoặc chúng từ từ và đều đặn xâm nhập vào tư tưởng và quan điểm của họ, trở thành những căn cứ khác nhau trong cách họ đối nhân xử thế. Nói một cách sinh động thì quá trình này là quá trình một người trải qua sự bại hoại, vì quá trình tiếp nhận những tư tưởng và quan điểm sai lầm cũng là quá trình trải qua sự bại hoại. Vậy thì ai làm bại hoại con người? Nói một cách trừu tượng thì họ bị Sa-tan, bị những trào lưu tà ác làm bại hoại; nói cụ thể hơn, họ bị chính gia đình mình làm bại hoại, và thậm chí cụ thể hơn nữa là bị cha mẹ của họ làm bại hoại. Nếu Ta nói điều này mười năm trước, có lẽ không ai trong các ngươi có thể tiếp nhận nó, và tất cả các ngươi có thể căm thù Ta. Tuy nhiên, hiện tại đa số các ngươi có thể chấp nhận câu nói này là đúng một cách hợp lý, và thưa “amen”, có đúng thế không? (Thưa, đúng.) Tại sao câu nói này lại đúng? Để hiểu điều đó, con người cần phải dần dần thể nghiệm nó qua quá trình trải nghiệm của họ. Thể nghiệm càng cụ thể và sâu sắc thì những trải nghiệm càng phản ánh được điều này, và ngươi càng tán thành với câu nói này.

Sự hun đúc của gia đình có thể có liên quan đến rất nhiều luật chơi dành cho cách đối nhân xử thế. Ví dụ, cha mẹ thường nói: “Không nên có lòng hại người, nhưng phải có lòng phòng người; con quá hồ đồ và cả tin”. Cha mẹ thường xuyên nói như thế, và thậm chí các bậc trưởng bối hay lải nhải bên tai ngươi, nói cho ngươi rằng: “Hãy làm người tốt, đừng hại người, nhưng phải có lòng phòng người. Người xấu ở khắp nơi. Có thể bên ngoài người ta nói lời dễ nghe với con nhưng con không biết sau lưng họ đang nghĩ gì đâu. Ai biết lòng người sau lớp da, và họa long họa hổ nan họa cốt, tri nhân tri diện bất tri tâm”. Những câu nói này cũng có mặt đúng, phải không? Xem xét những câu này theo nghĩa đen thì chúng không có gì sai cả. Không thể biết được sâu trong nội tâm người ta nghĩ gì, lòng họ hung ác hay thiện lành. Không có cách nào để nhìn thấu tâm hồn của người ta. Ý nghĩa của những câu này có vẻ đúng, nhưng chúng chỉ là một dạng đạo lý. Nguyên tắc xử thế mà sau cùng con người có thể tổng kết ra được dựa trên hai câu nói này là gì? Đó là “Không nên có lòng hại người, nhưng phải có lòng phòng người”. Đây là những gì mà các bậc cao niên hay nói. Cha mẹ và các bậc cao niên thường nói vậy, họ lúc nào cũng khuyên bảo ngươi: “Hãy cẩn thận, đừng hồ đồ nghĩ gì nói nấy. Hãy biết cách cảnh giác và đề phòng người ta. Kể cả với bạn bè tốt, cũng không được bộc lộ con người thật hay thổ lộ hết lòng mình. Không được mạo hiểm tính mạng vì họ”. Các bậc cao niên khuyên nhủ ngươi như vậy có đúng không? (Thưa, không, nó dạy con người những đường lối gian trá.) Về mặt lý thuyết, xuất phát điểm của họ là tốt: Để bảo vệ ngươi, ngăn ngươi rơi vào những tình huống nguy hiểm, để bảo vệ ngươi khỏi bị người khác hãm hại hay bị lừa gạt, để bảo vệ lợi ích xác thịt của ngươi, sự an toàn của cá nhân ngươi, và tính mạng của ngươi. Để giữ ngươi tránh khỏi rắc rối, kiện tụng, và đừng sa vào những cám dỗ, để ngươi có thể sống bình an, thuận lợi và hạnh phúc mỗi ngày. Xuất phát điểm của cha mẹ và các bậc trưởng bối chỉ đơn giản là để bảo vệ ngươi. Tuy nhiên, cách họ bảo vệ ngươi, những nguyên tắc mà họ khuyên bảo, những tư tưởng mà họ tiêm nhiễm cho ngươi đều không phải đúng đắn. Xuất phát điểm của họ tuy là đúng, nhưng những tư tưởng mà họ tiêm nhiễm cho ngươi lại vô tình khiến ngươi đi vào cực đoan. Những tư tưởng họ tiêm nhiễm cho ngươi trở thành những nguyên tắc và cơ sở cho cách ngươi xử thế. Khi ngươi giao thiệp với bạn học, đồng nghiệp, đối tác, cấp trên và mọi kiểu người trong xã hội, những người từ mọi tầng lớp xã hội, thì những tư tưởng bảo vệ ngươi mà cha mẹ ngươi tiêm nhiễm vô hình trung trở thành bùa hộ thân và nguyên tắc cơ bản nhất khi ngươi xử lý quan hệ giữa người với người. Nguyên tắc này là gì? Đó là: Tôi không hại anh, nhưng lúc nào tôi cũng phải đề phòng anh để tránh việc anh lừa tôi, gạt tôi, để tránh vướng phải rắc rối, kiện tụng, khuynh gia bại sản, nhà tan cửa nát, sống cảnh ngục tù. Sống dưới sự chi phối của những tư tưởng và quan điểm như vậy, sống trong nhóm xã hội này với một thái độ xử thế như vậy, ngươi chỉ có thể trở nên ức chế, kiệt quệ, mệt mỏi hơn về cả tinh thần lẫn thể xác. Sau đó ngươi càng trở nên chống đối, có ác cảm với thế giới và nhân loại này, ngày càng căm ghét họ. Khi căm ghét họ thì ngươi bắt đầu xem thường bản thân, cảm giác như ngươi sống không giống một con người, sống mệt mỏi và ức chế. Để tránh bị người khác hãm hại, ngươi phải không ngừng đề phòng, làm những chuyện và nói những lời trái với lòng mình. Để bảo vệ lợi ích và an toàn bản thân, mọi nơi mọi lúc, ngươi đều mang một lớp mặt nạ ngụy trang, không bao giờ dám nói một lời chân thật. Trong tình hình này, trong hiện trạng sinh tồn này, nội tâm ngươi không được tự do, giải phóng. Ngươi thường cần ai đó không gây hại gì đến ngươi, không bao giờ làm tổn hại lợi ích của ngươi, người mà ngươi có thể thổ lộ hết lời trong lòng và trút hết những bất mãn trong nội tâm, mà không phải chịu bất cứ trách nhiệm nào, không gây ra sự chế nhạo, mỉa mai, chê cười, hay chịu bất cứ hậu quả nào. Trong một tình huống mà tư tưởng và quan điểm “Không nên có lòng hại người, nhưng phải có lòng phòng người” là nguyên tắc xử thế của ngươi, thì nội tâm ngươi lo sợ và bất an. Tất nhiên ngươi sẽ cảm thấy ức chế, không thể giải phóng, và ngươi cần ai đó an ủi ngươi, cần đối tượng để giãi bày tâm sự. Vì vậy, xét từ những phương diện này, dù nguyên tắc xử thế “Không nên có lòng hại người, nhưng phải có lòng phòng người” mà cha mẹ ngươi dạy ngươi có thể bảo vệ ngươi, nhưng nó như một con dao hai lưỡi. Nó vừa bảo vệ lợi ích thể xác và an toàn cá nhân của ngươi ở một mức độ nào đó, cũng vừa khiến ngươi cảm thấy ức chế và khổ sở, không được giải phóng, và thậm chí khiến ngươi càng chán ghét thế giới và nhân loại này hơn. Đồng thời, sâu trong nội tâm, ngươi cũng mơ hồ chán ghét bản thân vì sao lại sinh ra trong một thời đại tà ác như thế, giữa một nhóm người tà ác như thế. Ngươi không hiểu tại sao con người phải sống, tại sao cuộc sống lại mệt mỏi như vậy, tại sao họ phải đeo mặt nạ và ngụy trang bản thân mọi nơi mọi lúc, hay tại sao ngươi luôn phải đề phòng người khác vì lợi ích của mình. Ngươi muốn nói thật mà không thể nói, vì nói rồi sẽ có hậu quả. Ngươi muốn làm người chân chính một lần, nói năng và hành xử một cách quang minh lỗi lạc, không muốn làm tiểu nhân bỉ ổi, không muốn lén lút làm những việc bỉ ổi và đáng xấu hổ, sống trong tăm tối, nhưng không thể làm được. Tại sao ngươi không thể làm người một cách đường đường chính chính? Hồi tưởng về những chuyện mình từng làm, trong lòng ngươi cảm thấy có chút khinh bỉ. Ngươi căm giận và chán ghét trào lưu tà ác và thế giới tà ác này, đồng thời ngươi chán ghét bản thân sâu sắc và chán ghét con người mà ngươi đã trở thành. Nhưng ngươi lại chẳng thể làm được gì. Dù cha mẹ của ngươi, qua lời nói và tấm gương của họ, đã truyền cho ngươi tấm bùa hộ thân này, nhưng nó vẫn khiến ngươi cảm thấy ngươi sống không có hạnh phúc hoặc cảm giác an toàn. Khi ngươi cảm thấy không có hạnh phúc, không có cảm giác an toàn, không có tôn nghiêm và nhân cách, thì một mặt ngươi thấy biết ơn cha mẹ vì đã cho ngươi tấm bùa hộ thân này, mặt khác lại oán giận cha mẹ đã cho ngươi một chiếc xiềng xích thế này. Ngươi không hiểu tại sao cha mẹ lại dạy ngươi làm người theo cách này, tại sao ngươi phải hành xử như vậy mới có thể đạt được một chỗ đứng trong xã hội, mới có thể hòa nhập vào nhóm xã hội này, và mới có thể bảo vệ bản thân. Dù nó là bùa hộ thân, nhưng nó cũng là một xiềng xích khiến nội tâm ngươi cảm thấy vừa yêu vừa hận. Nhưng ngươi có thể làm gì chứ? Ngươi không có con đường nhân sinh đúng đắn, chẳng ai nói cho ngươi phải sống hay xử lý những sự việc xảy đến ra sao, chẳng ai nói cho ngươi biết ngươi đang làm đúng hay sai, hoặc ngươi phải đi con đường kế tiếp như thế nào. Ngươi chỉ có thể trải qua mọi chuyện trong mơ hồ, do dự, đau khổ và bất an. Đây là những hậu quả của triết lý xử thế mà cha mẹ và gia đình tiêm nhiễm cho ngươi, khiến cho nguyện vọng đơn giản nhất là được làm một người đơn giản của ngươi, nghĩa là mong muốn được làm người đường đường chính chính mà không cần dùng những thủ đoạn xử thế này, không thể thành hiện thực. Ngươi chỉ có thể sống một cách hèn hạ, nhượng bộ cầu toàn và sống vì thể diện, biến mình thành người đặc biệt mạnh mẽ để đề phòng người khác, giả vờ mạnh mẽ, cao lớn và lợi hại, để tránh bị ức hiếp. Ngươi chỉ có thể sống trái lòng mình như vậy, khiến cho ngươi cảm thấy chán ghét bản thân, nhưng không còn cách nào khác. Vì ngươi không có năng lực hay con đường để thoát khỏi những phương thức và thủ đoạn xử thế này, ngươi chỉ có thể để bản thân tuân theo sự sắp đặt bởi những tư tưởng được hun đúc từ gia đình và cha mẹ. Trong quá trình này, con người bất tri bất giác bị lừa dối và khống chế bởi những tư tưởng do gia đình và cha mẹ tiêm nhiễm, vì họ không hiểu lẽ thật, không hiểu con người nên sống thế nào, bởi vậy họ chỉ có thể phó mặc cho số phận. Kể cả khi lương tâm của họ vẫn còn một chút cảm giác, hoặc họ vẫn có một nguyện vọng dù nhỏ nhoi là muốn sống thể hiện ra một chút hình tượng con người, chung sống và cạnh tranh công bằng với người khác, bất kể nguyện vọng của họ là gì đi nữa, họ cũng không thể thoát khỏi sự hun đúc và khống chế của những tư tưởng và quan điểm khác nhau đến từ gia đình họ, và cuối cùng, họ chỉ có thể trở lại với tư tưởng và quan điểm “Không nên có lòng hại người, nhưng phải có lòng phòng người” mà gia đình hun đúc cho họ, vì họ không có con đường nào khác để đi – họ không có lựa chọn. Tất cả những điều này đều là do con người không hiểu lẽ thật và không đạt được lẽ thật. Đương nhiên cha mẹ cũng dạy ngươi: “Họa long họa hổ nan họa cốt, tri nhân tri diện bất tri tâm”; họ dạy ngươi nghệ thuật đề phòng người khác, bảo ngươi phải đề phòng vì ai cũng xảo quyệt; ngươi rất dễ bị mắc lừa nếu không thể nhìn thấu con người, nội tâm họ có thể không giống như vẻ bề ngoài, một người bề ngoài trông có thể rất thiện lành, nhưng nội tâm họ lại hiểm độc như rắn hay bọ cạp; hoặc một người, ngoài mặt có thể thuyết giảng về nhân, nghĩa, lễ, trí, tín, nói toàn những điều nghe thuận tai, toàn nói về nhân nghĩa và đạo đức, nhưng sâu trong nội tâm và linh hồn thì đặc biệt bẩn thỉu, bỉ ổi, hèn hạ, và tà ác. Vì vậy, ngươi chỉ có thể đối đãi và giao thiệp với người khác dựa vào những tư tưởng và quan điểm mà cha mẹ ngươi tiêm nhiễm cho ngươi.

“Không nên có lòng hại người, nhưng phải có lòng phòng người”, và “Họa long họa hổ nan họa cốt, tri nhân tri diện bất tri tâm” là những nguyên tắc xử thế cơ bản nhất mà cha mẹ tiêm nhiễm cho ngươi, cũng như là nguyên tắc căn bản nhất để nhìn nhận và đề phòng người ta. Mục đích chính của cha mẹ là để bảo vệ ngươi và giúp ngươi phòng thân. Tuy nhiên, từ một góc độ khác, những lời, những tư tưởng và quan điểm này có thể khiến ngươi càng cảm thấy thế gian này quá hiểm ác và con người không đáng tin cậy, dẫn đến sâu trong nội tâm ngươi không có thiện cảm với người khác. Nhưng rốt cuộc làm cách nào ngươi có thể phân biệt được con người và nhìn nhận người khác? Loại người nào ngươi có thể giao thiệp và mối quan hệ đúng đắn giữa người với người nên như thế nào? Nên làm thế nào để giao thiệp với người khác dựa trên nguyên tắc, và nên làm thế nào để giao thiệp công bằng và hòa thuận với người khác? Cha mẹ ngươi đều chẳng biết gì về những chuyện này. Họ chỉ biết dùng quỷ kế, thủ đoạn, những luật chơi và thủ đoạn xử thế khác nhau để đề phòng người khác, lợi dụng và khống chế người khác, để đạt được mục đích bảo vệ bản thân họ khỏi bị người khác hãm hại, cho dù người khác bị họ hãm hại khổ sở bao nhiêu cũng chẳng quan trọng. Khi dạy bảo những tư tưởng và quan điểm này cho con cái, những thứ mà cha mẹ tiêm nhiễm cho chúng đơn thuần là những thủ đoạn để xử thế. Chẳng có gì khác ngoài những thủ đoạn. Những thủ đoạn này bao gồm những gì? Đủ mọi kiểu quỷ kế, luật chơi, cách để lấy lòng người khác, cách bảo vệ lợi ích riêng, cách để tối đa hóa lợi ích cá nhân. Những nguyên tắc này có phải lẽ thật không? (Thưa, không phải.) Chúng có phải con đường đúng đắn mà con người nên đi không? (Thưa, không phải.) Chẳng có nguyên tắc nào là con đường đúng đắn cả. Vậy thì thực chất của những tư tưởng mà cha mẹ tiêm nhiễm cho ngươi là gì? Chúng không phù hợp với lẽ thật, không phải con đường đúng đắn, không phải những sự vật tích cực. Vậy thì chúng là gì? (Thưa, chúng hoàn toàn là triết lý Sa-tan làm bại hoại chúng con.) Nhìn vào kết quả thì thấy chúng làm con người bại hoại. Vậy thực chất của những tư tưởng này là gì? Như câu: “Không nên có lòng hại người, nhưng phải có lòng phòng người” – đây có phải là nguyên tắc đúng đắn để giao thiệp với người khác không? (Thưa, không phải, chúng hoàn toàn là những điều tiêu cực đến từ Sa-tan.) Chúng là những điều tiêu cực đến từ Sa-tan, vậy thực chất và tính chất của chúng là gì? Chúng có phải quỷ kế không? Có phải thủ đoạn không? Chúng có phải kỹ thuật đánh vào mặt tư tưởng của người khác không? (Thưa, phải.) Chúng không phải là những nguyên tắc thực hành để bước vào lẽ thật, hay những nguyên tắc và phương hướng làm người tích cực mà Đức Chúa Trời dạy cho con người; chúng là những thủ đoạn xử thế, là những quỷ kế. Hơn thế nữa, có phải tính chất của những câu nói “Họa long họa hổ nan họa cốt, tri nhân tri diện bất tri tâm” cũng giống vậy không? (Thưa, phải.) Có phải những câu nói này nói cho ngươi biết phải trở nên tinh ranh, làm người không được đơn giản, đơn thuần, chính trực như thế, mà phải có sự khôn ngoan và khiến người khác khó nhìn thấu ngươi không? Những nguyên tắc xử thế cụ thể mà những tư tưởng và quan điểm này mang đến cho ngươi có dạy ngươi dùng thủ đoạn khi giao thiệp với người khác, học cách đánh vào mặt tư tưởng và học luật chơi phổ biến giữa con người ở mỗi thời kỳ không? (Thưa, có.) Có người nói: “Cha mẹ dạy con cái những câu này để nói cho chúng biết phải đề phòng người khác và học cách nhìn người”. Họ có nói cho ngươi biết cách nhìn người không? Họ không nói cho ngươi biết cách nhìn người, họ không bảo ngươi đối đãi với những người khác nhau theo những nguyên tắc đúng đắn, mà trái lại họ bảo ngươi áp dụng những quỷ kế và âm mưu tương ứng để lựa ý hùa theo những nhu cầu khác nhau và các thủ đoạn khác nhau của người ta. Ví dụ, sếp hoặc cấp trên của ngươi là một người không đàng hoàng và mê gái. Ngươi nghĩ: “Bề ngoài trông sếp đường đường chính chính, có vẻ đứng đắn, nhưng sau lưng ông ta thực ra là một kẻ mê gái. Từ sâu trong linh hồn, ông ta là một kẻ như thế. Được thôi, mình sẽ phục vụ sở thích của ông ta, xem người phụ nữ nào xinh đẹp, mình sẽ cấu kết với cô ta, giới thiệu cô ta với sếp để lấy lòng ông ta”. Đây có phải thủ đoạn xử thế không? (Thưa, phải.) Ví dụ, khi ngươi thấy một người có giá trị lợi dụng và đáng để giao thiệp, nhưng lại không dễ chọc, thì ngươi nghĩ: “Mình phải nói những lời có cánh với họ, họ thích nghe cái gì thì nói cái đó”. Người đó nói: “Hôm nay trời đẹp quá”. Ngươi nói: “Đúng là hôm nay trời đẹp thật, ngày mai trời cũng đẹp lắm”. Họ nói: “Hôm nay trời lạnh quá”. Ngươi lại nói: “Phải, trời lạnh quá. Sao anh không mặc ấm hơn một chút? Áo bông của tôi ấm lắm, anh mặc vào đi”. Khi họ ngáp, ngươi vội đưa gối cho họ; khi họ lấy lọ thuốc ra, ngươi nhanh tay rót nước cho họ; họ mới ngồi nghỉ sau khi ăn xong, ngươi liền pha ấm trà cho họ. Đây chẳng phải là những thủ đoạn xử thế hay sao? (Thưa, phải.) Chúng là những thủ đoạn xử thế. Tại sao ngươi có thể dùng những thủ đoạn này? Tại sao ngươi muốn xu nịnh họ? Nếu ngươi không cần họ và họ không đem đến lợi ích gì cho ngươi, thì ngươi có đối đãi với họ như vậy không? (Thưa, không.) Không, giống như người ta thường hay nói: “Không có lợi đừng làm”. Giống như mang bình nước ra vườn rau – ngươi chỉ tưới những cây rau hữu dụng. Ngươi chủ động xu nịnh những ai hữu dụng với ngươi. Khi họ sa cơ hoặc bị cách chức, sự nhiệt tình của ngươi đối với họ lập tức giảm xuống và ngươi phớt lờ họ. Họ gọi cho ngươi thì ngươi tắt máy hoặc giả vờ máy bận và không trả lời. Khi gặp ngươi, họ chào và nói: “Hôm nay trời đẹp quá”. Ngươi mặc kệ họ và nói: “À vâng. Tạm biệt, có chuyện gì thì nói sau nhé, hôm nào tôi mời anh một bữa”. Hứa suông xong ngươi phớt lờ họ, không liên lạc nữa, thậm chí chặn số họ. Những tư tưởng và quan điểm khác nhau mà cha mẹ tiêm nhiễm cho con cái dựng nên một bức tường phòng hộ vô hình trong lòng họ. Đồng thời, họ cũng tiêm nhiễm những đường lối xử thế hoặc đường lối sinh tồn cơ bản, dạy con cái cách chơi trò hai mặt và cách để hòa nhập vào một nhóm xã hội, cách để có chỗ đứng trong xã hội, và cách để không bị ức hiếp trong một nhóm người. Dù trước khi ngươi bước vào xã hội, cha mẹ ngươi không hướng dẫn ngươi cụ thể về cách đối phó với những tình huống cụ thể, nhưng sự hun đúc của cha mẹ hay gia đình về mặt phương thức và nguyên tắc xử thế này đã cho ngươi những quan điểm và nguyên tắc xử thế cơ bản. Những quan điểm và nguyên tắc xử thế cơ bản này là gì? Họ dạy ngươi cách đeo mặt nạ mỗi khi giao thiệp với người ta, cách để sống với chiếc mặt nạ trong mọi nhóm xã hội, và cuối cùng đạt được mục đích bảo vệ danh lợi khỏi bị tổn hại, và đồng thời đạt được danh lợi mà ngươi muốn, hoặc đạt được sự đảm bảo an toàn cá nhân cơ bản. Từ những tư tưởng và quan điểm, cùng những thủ đoạn xử thế khác nhau mà cha mẹ tiêm nhiễm cho ngươi, có thể thấy rằng cha mẹ không dạy ngươi cách để làm một người có tôn nghiêm hơn, cách để làm một con người chân chính, cách để làm một loài thọ tạo tốt, hay cách để làm một người có lẽ thật. Ngược lại, họ dạy ngươi cách để lừa dối người khác, cách đề phòng người khác, cách vận dụng thủ đoạn để giao thiệp với những người khác nhau, cũng như lòng dạ con người thế nào và nhân loại ra sao. Dưới sự hun đúc của những tư tưởng và quan điểm từ cha mẹ, nội tâm của ngươi không ngừng trở nên hiểm độc hơn, nảy sinh ác cảm với con người. Trong tâm hồn non trẻ của ngươi, trong tình huống ngươi vẫn chưa có bất cứ thủ đoạn xử thế nào, ngươi đã có định nghĩa sơ bộ và cơ bản về nhân loại, cũng như nguyên tắc sơ bộ và cơ bản về cách xử thế. Vậy thì vai trò của cha mẹ trong cách xử thế của ngươi là gì? Rõ ràng họ đóng vai dẫn dắt ngươi trên con đường sai lầm; họ không để ngươi đi vào con đường tốt đẹp, hay dẫn dắt ngươi đi vào con đường nhân sinh đúng đắn theo một cách tích cực và chính diện, mà thay vào đó dẫn ngươi đi lạc lối.