Cách mưu cầu lẽ thật (18) Phần 3
Trong giai đoạn con cái còn ở độ tuổi vị thành niên, những gì cha mẹ làm để thực hiện kỳ vọng đối với con cái đều trái với lương tâm lý trí, cũng trái với quy luật tự nhiên, càng trái với sự tiền định và tể trị của Đức Chúa Trời. Tuy rằng trẻ vị thành niên không có năng lực phân biệt đúng sai, cũng không có năng lực suy nghĩ vấn đề độc lập, nhưng số phận của chúng vẫn do Đức Chúa Trời tể trị, không phải cha mẹ tể trị, cho nên, những cha mẹ ngu muội thì ngoài việc có kỳ vọng đối với con cái trong tư tưởng ý thức ra, còn có thể tiến hành nhiều hành động, hy sinh, trả giá hơn nữa trong những hành vi của mình, làm tất cả những chuyện mình muốn làm và sẵn lòng làm vì con cái, cho dù là tiền tài hay là thời gian, sinh lực, v.v.. Những việc này mặc dù là cha mẹ tự nguyện làm, nhưng lại là vô nhân đạo, cũng không phải trách nhiệm mà cha mẹ nên thực hiện, điều này đã vượt quá năng lực của cha mẹ và phạm vi trách nhiệm mà cha mẹ nên thực hiện. Tại sao lại nói như vậy? Bởi vì cha mẹ trong giai đoạn con cái ở độ tuổi vị thành niên đã bắt đầu cố gắng lên kế hoạch, kiểm soát tương lai của chúng, cũng cố gắng để quyết định tương lai của chúng, làm như thế có phải ngu xuẩn hay không? (Thưa, phải.) Ví dụ, Đức Chúa Trời tiền định một người sẽ là một công nhân bình thường, cả đời này người đó chỉ có thể kiếm chút tiền lương cơ bản mà duy trì cuộc sống ấm no, thế nhưng cha mẹ lại nhất quyết muốn người đó trở thành danh nhân, phú hào, quan lớn gì đó, trong giai đoạn người đó còn vị thành niên đã lên kế hoạch, sắp đặt xong cho tương lai của người đó, vì người đó mà trả đủ mọi giá, cố gắng kiểm soát cuộc đời và tương lai của người đó. Làm như vậy có phải là ngu xuẩn hay không? (Thưa, phải.) Con cái tuy rằng thành tích học tập rất tốt, lại đỗ đại học, sau khi trưởng thành còn học các loại kỹ năng, thành thạo một nghề, nhưng cuối cùng khi tìm việc làm, tìm việc thế nào cũng chỉ là một công nhân bình thường, nếu may mắn làm quản đốc cũng tốt rồi, cuối cùng những gì kiếm được vẫn chỉ là tiền lương cơ bản, làm thế nào cũng không kiếm được mức lương như quan lớn, phú hào mà cha mẹ yêu cầu. Cha mẹ luôn muốn người đó lên như diều gặp gió, kiếm nhiều tiền, làm quan lớn để cha mẹ được thơm lây theo một chút, vậy mà không ngờ rằng, người đó khi còn bé thành tích tốt như vậy, lại nghe lời như vậy, cha mẹ vì người đó mà trả giá nhiều như vậy, sau khi lớn lên còn học đại học, nhưng sao số phận cả đời này của người đó lại là làm công nhân chứ? Nếu có thể nghĩ đến chuyện này, thì lúc ấy sẽ không giày vò đến vậy. Nhưng cha mẹ có thể nào để yên hay không? (Thưa, không thể.) Cha mẹ vừa bán nhà, vừa bán đất, bán gia sản, thậm chí có cha mẹ còn bán thận để con cái có thể học trường đại học danh tiếng. Đứa con không đồng ý, mẹ liền nói: “Ai cũng có hai quả thận, bỏ đi một quả vẫn còn một quả, mẹ lớn tuổi rồi, có một quả thận là đủ rồi”. Đứa trẻ nghe xong cảm thấy thế nào? “Con không học trường đại học này nữa, con không thể để mẹ đi bán thận”. Cha mẹ nói: “Không học à? Con vậy là ngỗ nghịch, là bất hiếu! Cha mẹ bán thận vì cái gì? Không phải vì sau này con có thể xuất sắc hơn người sao?”. Con cái nghe xong thì cảm động: “Bán thì bán đi, con sẽ không phụ lòng cha mẹ đâu”. Cuối cùng thật sự đã bán rồi, mẹ dùng một quả thận để đổi lấy tương lai của người đó, nhưng cuối cùng người đó chỉ làm một công nhân, không trở nên xuất sắc. Vậy mẹ bán thận vì người đó để rồi đổi lấy một công nhân, điều này có thích hợp hay không? (Thưa, không thích hợp.) Cuối cùng người mẹ nhìn mà nói: “Mệnh của con chính là làm công nhân, sớm biết vậy ta đã không bán thận tạo điều kiện cho con học đại học, con chỉ việc làm công nhân không phải xong chuyện rồi sao? Lên đại học gì chứ!”. Muộn rồi! Ai bảo ngươi lúc ấy ngu muội như vậy? Ai bảo ngươi lúc ấy thích để con cái làm quan, kiếm nhiều tiền như vậy chứ? Ngươi là kẻ hám lợi đen lòng, đáng đời! Ngươi đã trả giá rất nhiều cho con cái mình, nhưng con cái của ngươi có nợ ngươi không? Con cái không nợ ngươi, đó là ngươi tự nguyện, đáng đời! Đừng nói bán một quả thận, cho dù ngươi bán hai quả thận, cũng là ngươi tự nguyện. Để tạo điều kiện cho con cái có thể vào đại học danh tiếng, có người bán giác mạc, có người bán máu, có người đập nồi bán sắt, bán gia sản, có đáng không? Làm như bán chút máu, bán nội tạng gì đó có thể quyết định tương lai của con người, thay đổi số phận của con người vậy. Có thể không? (Thưa, không thể.) Con người thật quá ngu xuẩn! Chỉ vì cái lợi trước mắt mà bị danh lợi làm cho choáng váng đầu óc. Ngươi luôn cảm thấy cả đời này của mình cứ như vậy, đem hy vọng gửi gắm vào thế hệ sau, nhưng liệu số phận của thế hệ sau có chắc chắn tốt đẹp hơn ngươi không? Có thể lên như diều gặp gió không? Có thể không giống ngươi không? Sao lại ngu muội như vậy? Ngươi cho rằng có kỳ vọng cao đối với con cái thì con cái chắc chắn có thể đứng trên thiên hạ, chắc chắn không phụ sự kỳ vọng của ngươi sao? Số phận con người không phải do cha mẹ quyết định, đó là do Đức Chúa Trời quyết định. Đương nhiên, làm cha mẹ, không ai hy vọng con cái làm ăn mày. Không hy vọng con cái làm ăn mày, cũng không cần bắt con cái phải lên như diều gặp gió, làm quan to quý nhân gì đó ở tầng lớp trên của xã hội. Làm người ở tầng lớp trên của xã hội thì có gì tốt? Lên như diều gặp gió thì có gì tốt? Đó đều là vũng bùn, không phải chuyện tốt gì. Làm danh nhân, làm vĩ nhân, làm siêu nhân, làm người có địa vị, có thân phận, đó là chuyện tốt sao? Làm một người bình thường là sống tự tại nhất. Cuộc sống nghèo một chút, khổ một chút, mệt một chút, ăn, mặc thiếu thốn một chút thì có gì không tốt chứ? Ít nhất có một điểm được bảo đảm, ngươi không sống trong trào lưu của tầng lớp trên trong xã hội, ít nhất ngươi ít phạm tội, ít làm chuyện chống đối Đức Chúa Trời. Làm người bình thường thì cám dỗ nhỏ, cám dỗ ít, cuộc sống của ngươi tuy rằng khổ một chút, nhưng ít nhất trong tâm hồn không mệt mỏi. Ngươi xem, làm công nhân thì đảm bảo ba bữa một ngày là được rồi, nhưng làm quan thì khác, luôn phải đấu đá, cũng không biết ngày nào đó chức quan này của mình sẽ khó giữ được, chưa hết, người ngươi đắc tội còn muốn tìm ngươi tính sổ, ngươi phải bị chỉnh, bị trị. Danh nhân, vĩ nhân, người có tiền đều sống quá mệt mỏi. Người có tiền luôn sợ sau này không có tiền như hiện tại, thì sẽ sống không nổi; danh nhân luôn sợ hào quang trên đầu mình không còn, luôn muốn giữ vững hào quang của mình, luôn sợ bị thời đại này, trào lưu này đào thải: Sống cũng thật mệt mỏi! Những người làm cha mẹ chẳng bao giờ nhìn thấu những điều này, luôn muốn đẩy con cái lên đầu sóng ngọn gió, đưa vào hang sói, vũng bùn. Có phải cha mẹ không có lòng tốt không? Nếu nói cha mẹ không có lòng tốt thì các ngươi không bằng lòng, vậy nói kỳ vọng của cha mẹ mang đến cho các ngươi rất nhiều ảnh hưởng tiêu cực thì sao, các ngươi có sẵn lòng thừa nhận hay không? (Thưa, có.) Hại con người ta quá nặng nề, đúng không. Có người lại không sẵn lòng thừa nhận mà nói: “Cha mẹ là vì tốt cho tôi”. Ngươi nói cha mẹ là vì tốt cho ngươi, tốt ở chỗ nào? Cha mẹ vì tốt cho ngươi, vậy đã cho ngươi hiểu được bao nhiêu sự việc sự vật tích cực? Cha mẹ vì tốt cho ngươi, vậy đã uốn nắn bao nhiêu tư tưởng quan điểm sai lầm, bất lương của ngươi? (Thưa, không có.) Ngươi có thể nhìn thấu những thứ này hay không? Có thể cảm giác được kỳ vọng của cha mẹ không thực tế hay không?
Từ việc mổ xẻ thực chất kỳ vọng của cha mẹ đối với con cái, kỳ vọng của cha mẹ là ích kỷ, là trái với nhân tính, ngoài ra, cũng không có liên quan gì với trách nhiệm của cha mẹ. Các loại kỳ vọng, yêu cầu mà cha mẹ áp đặt lên con cái không phải là đang thực hiện trách nhiệm. Vậy cái gọi là trách nhiệm là gì? Trách nhiệm tối thiểu mà cha mẹ nên làm là phải dạy ngươi biết ăn nói, dạy ngươi phải lương thiện, không làm người xấu, dẫn dắt ngươi theo hướng tích cực, đây là điều tối thiểu. Ngoài ra, dựa vào tuổi tác của ngươi, dựa vào khả năng tiếp thu, tố chất, và hứng thú mà hỗ trợ ngươi học tập bất kỳ tri thức, tài nghệ, v.v. nào phù hợp với ngươi. Cha mẹ tốt hơn một chút, sẽ để con cái hiểu được con người là do Đức Chúa Trời tạo ra, trong vũ trụ này có sự tồn tại của Đức Chúa Trời, hướng dẫn nó cầu nguyện, đọc lời Đức Chúa Trời, kể một vài câu chuyện trong Kinh Thánh, hy vọng sau khi nó lớn lên có thể đi theo Đức Chúa Trời, thực hiện bổn phận của loài thọ tạo, chứ không phải theo đuổi trào lưu của thế giới, rơi vào đủ loại quan hệ con người, sự việc phức tạp, bị các trào lưu của thế giới này, xã hội này huỷ hoại. Trách nhiệm mà cha mẹ nên làm không liên quan đến kỳ vọng của cha mẹ. Trách nhiệm của cha mẹ chính là với vai trò là cha mẹ, trong giai đoạn con cái ở tuổi vị thành niên có thể cho con cái sự dẫn dắt tích cực, cho con cái sự giúp đỡ thích hợp, ngoài ra, trong cuộc sống xác thịt của con cái, đối với việc ăn, mặc, ở hoặc là khi nó bị bệnh đều có thể kịp thời chăm sóc. Đứa trẻ bị bệnh, nên chữa trị thì chữa trị, không được mặc kệ nó, cũng không được thấy nó bị bệnh mà còn nói với nó: “Tiếp tục đi học, tiếp tục đọc sách, bài tập không thể bỏ bê, bỏ bê nhiều thì không làm bù được”, nên nghỉ ngơi thì phải cho nó nghỉ ngơi, nó bị bệnh thì phải dưỡng bệnh. Đó là trách nhiệm của cha mẹ. Một mặt chăm sóc tốt cho sức khỏe xác thịt của nó, mặt khác cũng hướng dẫn, giáo dục, giúp đỡ sức khỏe tâm hồn của nó, đây là trách nhiệm mà cha mẹ nên làm, chứ không phải áp đặt cho con cái bất cứ kỳ vọng hoặc yêu cầu nào không phù hợp với thực tế. Một mặt là thứ tâm hồn cần, một mặt là thứ cuộc sống xác thịt cần, cha mẹ đều phải làm hết trách nhiệm. Mùa đông đừng để con bị lạnh, nói cho con biết một vài thường thức cuộc sống, trong tình huống nào sẽ bị cảm, ăn cơm phải ăn đồ ấm nóng, ăn đồ lạnh sẽ đau bụng, trời lạnh không nên tùy tiện cởi quần áo hoặc hóng gió ở nơi có gió lùa, để cho nó học được cách chăm sóc tốt cho sức khỏe của mình. Mặt khác, trong tâm hồn nhỏ bé của đứa trẻ, khi nảy sinh một vài ý nghĩ ấu trĩ không chín chắn đối với tương lai của mình, hoặc là nảy sinh một vài tư tưởng cực đoan, một khi cha mẹ phát hiện, phải kịp thời đưa ra sự hướng dẫn đúng đắn, chứ không phải áp chế một cách cưỡng ép, phải để cho nó bày tỏ, để cho nó trút ra, như vậy vấn đề mới được thực sự giải quyết. Đó chính là thực hiện trách nhiệm. Thực hiện trách nhiệm một mặt là chăm sóc, mặt khác là khai thông, uốn nắn, đưa ra sự hướng dẫn đúng đắn về tư tưởng và quan điểm. Trách nhiệm cha mẹ phải thực hiện thực ra không liên quan gì đến kỳ vọng của cha mẹ đối với thế hệ sau. Ngươi có thể kỳ vọng sau này nó lớn lên thân thể khỏe mạnh, cũng có thể kỳ vọng sau này nó lớn lên có nhân tính, có lương tâm, có lý trí, hoặc có thể kỳ vọng nó hiếu thuận với ngươi, nhưng ngươi không nên kỳ vọng sau này nó lớn lên trở thành danh nhân này, vĩ nhân nọ, lại càng không nên thường xuyên nói với nó: “Con xem Tiểu Minh nhà hàng xóm nghe lời biết bao!”. Con của ngươi thì chính là con của ngươi, trách nhiệm ngươi nên làm không phải là nói cho nó biết Tiểu Minh nhà hàng xóm tốt như thế nào, bắt nó học tập Tiểu Minh nhà hàng xóm, đây không phải là chuyện cha mẹ nên làm. Người với người đều không giống nhau, tư tưởng quan điểm, hứng thú sở thích, tố chất, tính cách của con người, cả nhân tính và thực chất của con người là lương thiện hay hung ác, đều không giống nhau. Có người trời sinh thích nói chuyện, có người trời sinh ít nói, cả ngày không nói một câu cũng không cảm thấy ngột ngạt. Cho nên, nếu cha mẹ muốn thực hiện trách nhiệm, nên thử hiểu rõ tính cách, tính tình, hứng thú, tố chất và nhu cầu nhân tính của con cái mình, chứ không phải biến sự mưu cầu của người trưởng thành đối với thế giới, đối với danh lợi thành kỳ vọng dành cho con cái, áp đặt những thứ thuộc về danh lợi, thuộc về thế giới đến từ xã hội lên con cái của mình, nói một cách dễ nghe thì là kỳ vọng đối với con cái, thực ra đây không phải kỳ vọng đối với con cái, đây rõ ràng là muốn đẩy con cái vào hố lửa, đưa chúng vào vòng tay ma quỷ. Nếu ngươi thực sự là bậc cha mẹ đạt tiêu chuẩn, vậy ngươi nên làm hết trách nhiệm đối với sức khỏe thể chất, sức khỏe tâm hồn của con cái, chứ không phải áp đặt nguyện vọng của mình lên chúng trong giai đoạn chúng còn ở độ tuổi vị thành niên, để cho tâm hồn non nớt của chúng chịu đựng bất cứ thứ gì chúng không nên chịu đựng trong giai đoạn vị thành niên. Nếu ngươi thực sự yêu chúng, thực sự thương chúng, thực sự muốn thực hiện trách nhiệm với chúng thì ngươi nên chăm sóc tốt sức khoẻ của chúng và làm cho xác thịt của chúng khỏe mạnh. Đương nhiên, có đứa trẻ từ bé đã yếu ớt, không khỏe mạnh, cha mẹ nếu thật sự có điều kiện, có thể cho nó ăn nhiều thực phẩm dinh dưỡng một chút, hoặc là nhờ sự tư vấn của Đông Y, chuyên gia dinh dưỡng một chút, tức là chăm sóc chúng nhiều hơn một chút. Ngoài ra, mỗi độ tuổi ở giai đoạn vị thành niên của chúng từ lúc ấu thơ, nhi đồng đến thanh thiếu niên, có thể chú ý nhiều hơn đến sự thay đổi về tính cách, hứng thú và nhu cầu khám phá nhân tính của chúng, quan tâm chúng nhiều hơn. Đối với sự thay đổi, sai lầm trong tâm lý của chúng, và một vài chuyện chưa biết về nhu cầu nhân tính của chúng, hãy dùng những điều tâm đắc, kinh nghiệm, bài học của người từng trải để cho chúng một số sự hướng dẫn, giúp đỡ và chu cấp tích cực và có nhân tính, sau đó để cho chúng ở mỗi một độ tuổi có thể trưởng thành một cách thuận lợi, không đi đường vòng, không đi sai đường, không cực đoan, khi tâm hồn non nớt mơ màng của chúng bị đả kích, bị tổn thương, chúng có thể kịp thời được chữa lành, được cha mẹ quan tâm, yêu thương, chăm sóc và dẫn dắt. Đây chính là trách nhiệm mà cha mẹ phải thực hiện. Về việc chúng có kế hoạch gì đối với tương lai, muốn làm giáo viên, hay làm họa sĩ hoặc là làm quan, v.v., nếu là chính đáng thì có thể khích lệ chúng, cũng có thể dựa vào điều kiện, trình độ văn hóa, tố chất, nhân tính, điều kiện gia đình, v.v. của cha mẹ mà cho chúng sự trợ giúp và viện trợ nhất định, nhưng không nên vượt qua phạm vi khả năng của mình, vừa bán xe, bán nhà, vừa bán thận, bán máu, không cần thiết, đúng không? (Thưa, đúng.) Tức là làm hết khả năng của cha mẹ để cho chúng sự giúp đỡ nhất định. Nếu đứa trẻ nói: “Con muốn học đại học”, cha mẹ nói: “Con muốn học đại học, ta cũng ủng hộ, ta không phản đối, nhưng điều kiện của nhà chúng ta không tốt, bắt đầu từ bây giờ, mỗi ngày ta phải tích góp một số tiền mới đủ chu cấp học phí cho con học một năm đại học. Nếu như đến lúc đó tích góp đủ, con sẽ học đại học, nếu tích góp không đủ, con tự mình nghĩ cách đi”. Cha mẹ và con cái nên đạt được thỏa thuận như vậy, cùng nhau bàn bạc, đi tới đồng thuận, sau đó giải quyết vấn đề nhu cầu tương lai cho con cái. Đương nhiên, con cái có dự tính, kế hoạch gì đó cho tương lai, nếu cha mẹ không thể thỏa mãn, cũng không cần phải áy náy trong lòng: “Mình có lỗi với con, mình không có bản lĩnh, khiến con chịu khổ, con người ta lên đại học đều ăn ngon, mặc hàng hiệu, đi xe con, về nhà thì đi máy bay, con mình ngồi xe lửa còn phải ngồi ghế cứng, ngay cả vé giường nằm cũng mua không nổi, mình có lỗi với con!”. Ngươi không cần phải áy náy, với điều kiện của ngươi thì có bán thận cũng chu cấp không nổi, ngươi nên chấp nhận số phận đi. Đức Chúa Trời đã sắp đặt hoàn cảnh như vậy cho ngươi, ngươi không cần phải thấy có lỗi gì với con cái, như kiểu: “Mẹ có lỗi với con, về sau con không hiếu thuận, mẹ cũng không oán trách, cha mẹ không có tài cán gì, không cho con được hoàn cảnh sống tốt”, không cần phải nói như vậy. Làm cha mẹ chính là làm hết trách nhiệm, không thẹn với lương tâm, làm hết khả năng của mình, giúp con cái có thể khỏe mạnh về tâm hồn, xác thịt là được rồi. Cái gọi là khỏe mạnh chính là làm hết khả năng khiến nó có suy nghĩ tích cực, đối đãi với cuộc sống và cuộc đời bằng tư tưởng hoặc thái độ tích cực, hướng thượng, lạc quan, đừng hễ có chuyện gì khổ tâm thì liền la lối om sòm, treo cổ tự tử, gây phiền toái cho cha mẹ, mắng cha mẹ không có bản lĩnh, hèn nhát, không biết kiếm tiền: “Ông xem cha mẹ người ta kìa, vừa lái xe con, vừa ở biệt thự, vừa ngồi du thuyền sang trọng, lại đi du lịch Châu Âu, ông xem chúng ta, chúng ta thậm chí còn chưa từng rời khỏi quê nhà, ngay cả tàu cao tốc chúng ta cũng chưa từng ngồi qua!”. Nếu hắn la lối om sòm lăn qua lộn lại như vậy, ngươi đối đãi như thế nào? Ngươi nói: “Con nói đúng, cha mẹ chính là bất tài như vậy, con sinh ra trong gia đình như vậy, con phải chấp nhận số phận, có bản lĩnh thì sau này con tự mình kiếm tiền, đừng ngang ngược với cha mẹ, cũng đừng yêu cầu cha mẹ làm cái gì cho con. Trách nhiệm chúng ta có thể làm thì đã làm hết rồi, không nợ con gì cả. Sau này có một ngày, con trở thành cha mẹ, con cũng nên làm như vậy”. Đợi đến khi chính nó làm cha mẹ, nó sẽ biết cha mẹ kiếm tiền nuôi sống mình, nuôi sống cả gia đình, không dễ dàng như thế. Tóm lại, chính là để cho nó biết một vài đạo lý làm người. Nếu nó có thể tiếp nhận, ngươi cũng nên lấy việc ngươi tin Đức Chúa Trời và đi theo con đường mưu cầu lẽ thật để được cứu rỗi, cùng một vài quan điểm tư tưởng đúng đắn mà ngươi lĩnh hội được từ Đức Chúa Trời để thông công với chúng. Nếu như chúng sẵn lòng tiếp nhận công tác của Đức Chúa Trời, cùng ngươi tin Đức Chúa Trời thì càng tốt, nếu như chúng không có nhu cầu như thế, ngươi chỉ làm hết trách nhiệm là được rồi, không nên càm ràm, động một chút là giảng một vài câu chữ và đạo lý trong đức tin vào Đức Chúa Trời để lên lớp chúng, không cần thiết. Mặc dù chúng không tin, nhưng chỉ cần chúng có thể ủng hộ ngươi, các ngươi cũng có thể trở thành bạn tốt, có chuyện gì cũng dễ nói, dễ thương lượng, không nên trở thành kẻ địch, cũng không nên có oán giận, dù sao các ngươi cũng có quan hệ huyết thống. Nếu chúng sẵn lòng thực hiện trách nhiệm, tận hiếu với ngươi, nghe lời cha mẹ, vậy thì ngươi và chúng duy trì mối quan hệ người thân, qua lại bình thường là được, không cần vì có cách lý giải khác nhau, quan điểm khác nhau về tín ngưỡng mà luôn nguyền rủa chúng, mắng chửi chúng, đấy là việc không cần thiết. Không cần phải nóng nảy, cũng không cần cảm thấy chúng không tin Đức Chúa Trời thì như là chuyện gì đó lớn lao, giống như mạng của ngươi sẽ không còn, hồn sẽ mất, không nghiêm trọng như vậy. Chúng không tin, tự nhiên sẽ có con đường chúng lựa chọn phải đi, ngươi cũng có con đường ngươi nên đi, có bổn phận ngươi nên thực hiện, không có liên quan gì với chúng. Chúng không tin, cũng không cần cưỡng cầu, có thể là chưa đến lúc, có thể là Đức Chúa Trời căn bản không lựa chọn chúng. Nếu Đức Chúa Trời căn bản không lựa chọn chúng, mà ngươi nhất quyết bắt chúng tin một cách cưỡng ép, thì ngươi là kẻ vô tri, phản nghịch. Đương nhiên, nếu chúng được Đức Chúa Trời chọn, nhưng thời điểm chưa tới mà hiện tại ngươi đã yêu cầu chúng tin thì cũng hơi sớm. Đức Chúa Trời muốn làm gì thì không ai có thể thoát khỏi sự tể trị của Ngài. Nếu Ðức Chúa Trời an bài cho nó tin, thì đó chỉ là chuyện một câu nói, một ý niệm của Ngài; nếu như Ðức Chúa Trời không an bài cho nó tin, nó sẽ không được cảm động, nếu nó không có sự cảm động này, ngươi nói bao nhiêu lời cũng vô ích. Nó không tin, ngươi cũng không mắc nợ nó; nếu nó tin, cũng không phải công lao của ngươi. Phải vậy không? (Thưa, phải.) Cho dù ngươi và con cái có chung mục tiêu về tín ngưỡng hay không hoặc là có thể cùng chung chí hướng hay không, tóm lại ngươi làm hết trách nhiệm là được. Ngươi làm hết trách nhiệm thì cũng không phải là ân huệ đối với nó, nó không tin, ngươi cũng không mắc nợ nó, bởi vì trách nhiệm của ngươi đã làm hết, thế thôi, mối quan hệ vẫn duy trì không thay đổi, nên chung sống như thế nào thì chung sống như thế đó. Khi con cái ngươi gặp khó khăn, ngươi có thể giúp đỡ bao nhiêu thì giúp đỡ bấy nhiêu. Nếu như ngươi có điều kiện giúp đỡ về vật chất thì cứ giúp đỡ, nếu như ngươi có thể uốn nắn tư tưởng, quan điểm của chúng về mặt tinh thần hoặc tư tưởng, cho chúng sự chỉ dẫn, hỗ trợ nhất định, giúp chúng thoát được khỏi khốn cảnh, thì ngươi đã làm tốt rồi. Tóm lại, trong thời gian con cái ở độ tuổi vị thành niên, điều cha mẹ nên thực hiện chính là trách nhiệm của bậc cha mẹ, nên biết được con cái mình muốn làm gì, có hứng thú, chí hướng gì, nếu nó muốn giết người, phóng hỏa, phạm tội, thì ngươi phải nghiêm khắc dạy dỗ, thậm chí phải trách phạt, nhưng nếu nó là đứa con biết nghe lời, không khác gì những đứa con bình thường khác, quy củ học hành, có thể nghe lời cha mẹ, vậy thì cha mẹ chỉ cần thực hiện trách nhiệm của mình là được rồi. Ngoại trừ thực hiện trách nhiệm ra, bất kỳ cái gì gọi là kỳ vọng, yêu cầu, suy nghĩ cho sau này của con cái đều là thừa thãi. Tại sao lại nói là thừa thãi? Số phận của con người đều có sự tiền định của Ðức Chúa Trời, không phải cha mẹ quyết định được. Bất kỳ kỳ vọng nào của ngươi đối với nó, không thể nào đều được nó thực hiện trong tương lai, không thể nào đều quyết định được tương lai của nó, cuộc đời của nó. Cho dù kỳ vọng của ngươi đối với nó lớn lao bao nhiêu, vì thế mà hy sinh bao nhiêu, trả giá bao nhiêu, thì cũng là uổng phí, cũng không chi phối được tương lai, cuộc đời của nó. Cho nên, cha mẹ không nên làm chuyện ngu muội, trong giai đoạn con cái chưa thành niên thì không nên hy sinh vô nghĩa, đương nhiên cũng không cần căng thẳng như vậy, nuôi dưỡng con cái, một mặt là học tập, một mặt trải qua hoàn cảnh khác nhau mà nảy sinh đủ loại kinh nghiệm, dần dần có thể đạt tới việc để cho con cái được lợi từ bản thân mình, làm được những thứ này là được, về phần tương lai của con cái, con đường nhân sinh sau này, đều không có bất kỳ quan hệ gì với kỳ vọng của cha mẹ. Nói cách khác, kỳ vọng của cha mẹ không quyết định được tương lai của ngươi, không phải cha mẹ đặt kỳ vọng cao, kỳ vọng tốt vào ngươi là ngươi thật sự có thể thuận lợi, có thể tốt đẹp, cũng không phải cha mẹ không kỳ vọng vào ngươi thì ngươi sẽ làm ăn mày, giữa hai thứ này không có bất kỳ mối quan hệ tất yếu nào. Các ngươi nói xem, những chủ đề thông công của Ta có dễ hiểu không? Con người có dễ dàng làm được hay không? Có khó khăn gì không? Cha mẹ thực hiện trách nhiệm đối với con cái, nuôi dưỡng con cái nuôi dưỡng thật tốt, nuôi dưỡng nó trưởng thành là được, không cần nuôi dưỡng thành tài, điểm này có dễ dàng làm được hay không? (Thưa, dễ dàng làm được.) Đây là một chuyện nhẹ nhàng, ngươi không cần phải chịu trách nhiệm gì đối với tương lai, cuộc đời của nó, không cần lập ra bất kỳ kế hoạch gì cho nó, cũng không cần định trước nó trở thành người như thế nào, tương lai có cuộc sống như thế nào, giao du với loại người như thế nào, chất lượng cuộc sống tương lai trên thế giới này như thế nào, địa vị giữa mọi người như thế nào, ngươi không cần định trước những thứ này, cũng không cần kiểm soát những thứ này, chỉ cần làm hết trách nhiệm của cha mẹ, đơn giản vậy thôi. Đến tuổi đi học thì tìm cho nó một ngôi trường để theo học, cần đóng học phí thì ngươi đóng học phí, trường yêu cầu mua cái gì, thì ngươi lấy tiền mua cho nó, thực hiện những trách nhiệm này là được rồi. Một năm bốn mùa cần ăn cái gì, mặc cái gì, ngươi hãy chăm sóc tốt cho sức khoẻ của nó dựa vào điều kiện của mình, đừng để cho nó lưu lại mầm bệnh trong giai đoạn vị thành niên không biết chăm sóc sức khoẻ bản thân này. Kịp thời uốn nắn một vài tật xấu, thói quen xấu của nó, để cho nó nuôi dưỡng được thói quen sinh hoạt tốt, sau đó khuyên bảo nó, dẫn dắt nó về mặt tư tưởng, để cho nó không cực đoan. Nếu nó thích những thứ tà ác trên thế giới, ngươi lại thấy nó là một đứa trẻ ngoan, chẳng qua là chịu ảnh hưởng của trào lưu tà ác thế giới, thì ngươi hãy kịp thời uốn nắn, giúp nó sửa tật xấu, thói quen xấu. Cha mẹ chính là người thực hiện những trách nhiệm này, có những tác dụng này, chứ không phải đẩy con cái vào trào lưu xã hội, để nó chịu đựng các loại áp lực mà người trưởng thành phải chịu đựng càng sớm càng tốt ở giai đoạn vị thành niên, đây là điều không nên. Nhưng chuyện đơn giản như vậy, mà có một bộ phận người vẫn không làm được, bởi vì họ không buông bỏ được mưu cầu danh lợi đối với thế giới này, không buông bỏ được trào lưu tà ác của thế giới này, cũng sợ bị thế giới đào thải, cho nên trong giai đoạn con cái ở độ tuổi vị thành niên, họ để cho con cái sớm hoà nhập vào xã hội này, nhanh thích ứng với xã hội này về mặt tư tưởng. Nếu gặp phải cha mẹ như vậy, đứa trẻ kia coi như xui xẻo. Cha mẹ cho dù dùng phương thức như thế nào, lấy cớ yêu nó, thương nó, trả giá cho nó, thì đối với con cái nhà này mà nói, chưa hẳn là một chuyện tốt, thậm chí có thể nói là một loại tai hoạ. Bởi vì thứ đằng sau kỳ vọng của cha mẹ đem lại cho tâm hồn non nớt của con cái là sự huỷ hoại, hoặc có thể nói, kỳ vọng của cha mẹ thực ra cũng không phải thật sự để con cái có tâm hồn cùng cơ thể khỏe mạnh, mà chỉ là kỳ vọng con cái có thể có chỗ đứng ở xã hội, không bị xã hội đào thải, mục đích là để nó có cuộc sống tốt đẹp, hoặc là đứng trên thiên hạ, không làm ăn mày, không bị người khác phân biệt đối xử, ức hiếp, có thể hoà nhập vào trào lưu tà ác, hoà nhập vào trong đám người tà ác. Đây có phải là chuyện tốt hay không? (Thưa, không.) Cho nên, đối với các kỳ vọng như vậy của cha mẹ, các ngươi không cần phải để trong lòng. Nếu cha mẹ ngươi đã từng có kỳ vọng như vậy đối với ngươi, hoặc trả giá rất nhiều để thực hiện kỳ vọng của họ lên ngươi, ngươi cảm thấy mắc nợ cha mẹ, dự định dùng cả đời để báo đáp những cái giá mà cha mẹ đã trả cho ngươi, nếu ngươi có ý nghĩ và nguyện vọng như vậy, thì tới hôm nay ngươi nên buông bỏ rồi, ngươi không nợ họ, mà là họ huỷ hoại ngươi, tàn hại ngươi. Họ chẳng những không làm hết trách nhiệm của bậc cha mẹ, ngược lại còn hãm hại ngươi, mang đến cho tâm hồn non nớt của ngươi đủ loại tổn thương, để lại đủ loại hồi ức, ấn tượng không tốt, tóm lại, cha mẹ như vậy không phải là cha mẹ tốt gì. Trong cách giáo dục, ảnh hưởng và đủ loại câu nói đối với người trong giai đoạn người ở độ tuổi vị thành niên, nếu cha mẹ ngươi luôn một mực hy vọng ngươi học tập thật tốt, nên người xuất chúng, đừng lao động cật lực, sau này nhất định phải có tiền đồ, nhất định phải trở thành niềm tự hào của cha mẹ, nhất định phải dẫn đầu vì cha mẹ, giành lấy vinh quang, vậy thì cho tới hôm nay, ngươi nên cắt đứt với cái gọi là ân tình của họ, không cần để ở trong lòng nữa, đúng không? (Thưa, đúng.) Đây là kỳ vọng của cha mẹ đối với thế hệ sau trong giai đoạn chúng chưa thành niên.
Những kỳ vọng của cha mẹ khi con cái đến giai đoạn trưởng thành có tính chất giống như những kỳ vọng đối với con cái khi chúng ở giai đoạn vị thành niên. Mặc dù trong giai đoạn trưởng thành, con người đã có tư tưởng độc lập, con người sẽ chuyện trò, nói năng, bàn chuyện cùng cha mẹ với thân phận và góc độ của một người trưởng thành, nhưng cha mẹ vẫn đứng ở góc độ của cha mẹ, kỳ vọng đối với con cái vẫn như thế, kỳ vọng này từ kỳ vọng đối với trẻ vị thành niên biến thành kỳ vọng đối với người trưởng thành. Kỳ vọng đối với người trưởng thành mặc dù có khác biệt với kỳ vọng đối với trẻ vị thành niên, nhưng cha mẹ là một con người bình thường, là một con người bại hoại, là thành viên trong một xã hội, trong thế giới, họ vẫn có kỳ vọng giống nhau đối với con cái, kỳ vọng công việc của chúng thuận lợi, hôn nhân hạnh phúc, gia đình mỹ mãn, tiền lương, chức vị có thể thăng tiến, còn có thể được cấp trên khen ngợi, công việc vô cùng thuận lợi, không gặp phải khó khăn gì. Kỳ vọng như vậy có tác dụng gì không? (Thưa, không có.) Không có tác dụng, thừa thãi. Cha mẹ cho rằng ngươi là do họ nuôi lớn, là do họ chăm sóc mà lớn, họ chính là con giun trong bụng ngươi, cho nên cho dù ngươi trưởng thành, ngươi đang nghĩ gì, ngươi muốn gì, tính cách của ngươi là gì, họ cũng rõ như lòng bàn tay. Cho dù ngươi đã trưởng thành, độc lập, có thể tự kiếm tiền nuôi sống bản thân thì họ vẫn có thể kiểm soát ngươi, họ vẫn có quyền lên tiếng, có quyền tham dự, có quyền quyết định và quyền can thiệp, thậm chí có quyền chủ đạo với tất cả mọi chuyện của ngươi, tức là họ có thể định đoạt. Ví dụ như, trong chuyện hôn nhân, ngươi hẹn hò với một người bạn khác giới, cha mẹ vừa nhìn đã nói: “Không được, không xứng với bằng cấp của con, ngoại hình cũng chẳng ra gì, nhà vẫn ở nông thôn, sau khi kết hôn, họ hàng ở nông thôn kéo tới một đám, toilet cũng không biết dùng, làm cho chỗ nào cũng bẩn thỉu, ngày tháng này chắc chắn khó sống. Không được, ta không đồng ý!”. Đây có phải là can thiệp hay không? (Thưa, phải.) Can thiệp vậy có thừa thãi không, có đáng ghê tởm không? (Thưa, thừa thãi.) Con cái tìm đối tượng như thế nào còn phải thông qua cha mẹ đồng ý. Cho nên, hiện tại có một số con cái thậm chí còn không nói cho cha mẹ biết chuyện mình đã tìm được đối tượng để tránh sự can thiệp của cha mẹ. Cha mẹ hỏi: “Có người yêu chưa?”, con cái liền nói: “Không có, còn sớm mà, tuổi con còn trẻ, không cần gấp đâu ạ”. Thực ra người ta có người yêu đã hai ba năm rồi, chỉ là không cho cha mẹ biết. Tại sao không cho cha mẹ biết? Cha mẹ chuyện gì cũng muốn can thiệp, thích bắt bẻ, cho nên sẽ không cho họ biết. Khi chuẩn bị kết hôn sẽ trực tiếp dẫn về nhà: “Mẹ có đồng ý hay không? Ngày mai chúng con kết hôn rồi, cha mẹ thích đồng ý hay không, chuyện cũng được quyết định như vậy rồi, nếu không đồng ý đứa nhỏ cũng phải được sinh ra”. Cha mẹ can thiệp quá nhiều vào con cái, hôn nhân của con cái cũng phải can thiệp, đối tượng con cái tìm được chỉ cần không phải là người họ kỳ vọng, không hoà hợp với họ, không phải người họ thích, thì họ sẽ phải chia rẽ, nếu con cái không đồng ý, thì họ sẽ khóc lóc, làm ầm ĩ, rồi đòi thắt cổ, khiến con cái dở khóc dở cười, không có cách nào cả. Còn có con cái nói mình đã lớn tuổi, không muốn kết hôn, cha mẹ nói: “Vậy thì không được, ta hy vọng con trưởng thành nên người, kết hôn sinh con, ta nhìn con lớn lên, ta muốn thấy con kết hôn sinh con nữa, vậy thì ta đây chết cũng nhắm mắt. Nếu con không kết hôn, tâm nguyện này của ta sẽ không hoàn thành được, ta sẽ không thể chết, ta chết cũng không nhắm mắt. Con nhất định phải kết hôn, nhanh chóng tìm một người cho ta, cho dù tạm thời tìm một người để ta nhìn sơ qua thôi cũng được”. Đây có phải là can thiệp hay không? (Thưa, phải.) Con cái là người trưởng thành, trong việc lựa chọn đối tượng kết hôn, cha mẹ có thể đưa ra lời khuyên thích hợp, có thể gợi ý, có thể kiểm tra đối tượng kết hôn giúp con cái, nhưng không nên can thiệp, không nên giúp chúng quyết định. Có thích hay không, có hợp hay không, sở thích có hợp nhau hay không, về sau có hạnh phúc hay không, con cái tự có cảm giác, cha mẹ đâu nhất thiết phải biết, cho dù cha mẹ biết cũng chỉ cần đưa ra một lời khuyên, không thể ngang ngược cản trở, can thiệp một cách nghiêm trọng. Thậm chí có cha mẹ còn nói: “Con trai của tôi, con gái của tôi, nhất định phải tìm đối tượng môn đăng hộ đối với nhà tôi, nếu không môn đăng hộ đối mà còn có ý đồ gì với con trai, con gái nhà tôi, thì tôi không cho phép, tôi nhất định phải phá hỏng kế hoạch của chúng, nó muốn vào nhà tôi cũng không có cửa!”. Kỳ vọng này có thích hợp hay không? Có lý tính hay không? (Thưa, không lý tính.) Đây là chuyện lớn trong cuộc đời mà cha mẹ cũng muốn can thiệp, thì đó chính là không lý tính. Nhưng từ góc độ của cha mẹ, chuyện lớn trong cuộc đời của con cái thì càng phải can thiệp, ngươi tùy tiện tìm một người bạn khác giới nói chuyện một lúc, họ không can thiệp, nhưng nếu là chuyện lớn như hôn nhân thì họ phải can thiệp. Thậm chí có cha mẹ bỏ công sức theo dõi con cái, thấy trên điện thoại di động, trên máy tính của con có phương thức liên lạc, thông tin của những bạn bè khác giới đó, liền dùng cách can thiệp, theo dõi, làm cho con cái không còn cách nào khác, đánh cũng đánh không được, mắng cũng mắng không được, trốn không thoát cửa ải này. Vậy với tư cách là cha mẹ mà nói, làm như vậy có thích hợp hay không? (Thưa, không thích hợp.) Làm cho con cái phiền chán, cái này gọi là đáng ghét, phải không. Điều mà cha mẹ nên làm đối với con cái đã trưởng thành vẫn là thực hiện trách nhiệm và nghĩa vụ của người làm cha mẹ, giúp đỡ chúng trên con đường cuộc đời tương lai, đưa ra cho chúng một số lời khuyên, gợi ý, nhắc nhở hợp lý, có giá trị, tránh để chúng bị lừa, bị đi sai đường hoặc gặp phải phiền toái không đáng có, thậm chí bị kiện tụng trong công việc và trong lúc tiếp xúc với các loại con người, sự vật, sự việc khác nhau. Cha mẹ nên đứng ở góc độ của một người từng trải đưa ra cho con cái một ít lời khuyên và tham khảo hữu ích, có giá trị, còn việc con cái có nghe hay không, đó là chuyện của nó. Điều cha mẹ nên làm chính là làm hết trách nhiệm của mình, con cái cả đời phải trải qua bao nhiêu khổ nạn, phải chịu bao nhiêu khổ, hưởng bao nhiêu phúc, đó không phải là điều cha mẹ có thể chi phối. Nếu như cả đời này nó nhất định phải gặp một vài khó khăn, điều ngươi nên dạy bảo cũng dạy rồi, nhưng khi gặp chuyện nó vẫn tùy hứng như vậy, thì nó nên chịu khổ, số phận của nó là phải chịu khổ, ngươi cũng không cần phải tự trách mình, đúng không? (Thưa, đúng.) Còn có một số cha mẹ, bởi vì hôn nhân của con cái không thuận lợi, tình cảm vợ chồng bất hòa, đòi ly hôn, sau khi ly hôn, vấn đề nuôi dưỡng con cái lại nảy sinh tranh chấp, cha mẹ hy vọng con cái công việc thuận lợi, hôn nhân hạnh phúc mỹ mãn, không xuất hiện rạn nứt, vấn đề gì, kết quả hoàn toàn không như mong đợi, cha mẹ bận lòng theo, vừa khóc, vừa tìm hàng xóm kể lể, vừa giúp con cái tìm luật sư kiện tụng tranh giành quyền nuôi dưỡng con cái. Thậm chí có cha mẹ thấy con gái mình bị ức hiếp, bất bình thay cho con, liền đến nhà trai làm ầm ĩ: “Tại sao lại để con gái tôi chịu ức hiếp như vậy? Tôi không thể nuốc trôi cục tức này!”. Thậm chí họ còn gọi cô bảy dì tám đến thay con gái trút giận, lại còn đánh nhau, kết quả họ gây ra sự ầm ĩ khủng khiếp. Nếu cả gia đình không tới làm ầm lên, hai vợ chồng đã từ từ hòa hoãn, bình tĩnh lại có thể sẽ không ly hôn, nhưng trận ầm ĩ này lại làm lớn chuyện, gương vỡ không thể hàn gắn lại, có vết nứt rồi, cuối cùng náo loạn đến mức hôn nhân của con cái cũng không thuận lợi, cha mẹ còn phải bận lòng theo. Ngươi nói xem, sao phải khổ vậy chứ? Tham gia vào những chuyện đó thì có ích lợi gì chứ? Bất kể trong hôn nhân hay công việc của con cái, cha mẹ đều cảm thấy trách nhiệm của mình rất lớn lao: “Ta phải tham gia vào, theo dõi chặt chẽ, quan sát chặt chẽ”, quan sát hôn nhân của con cái có hạnh phúc hay không, có vấn đề gì về mặt tình cảm hay không, con trai, con rể ở bên ngoài có ngoại tình hay không. Có cha mẹ ngang ngược can thiệp, chỉ trích bày mưu tính kế đối với đủ các phương diện cuộc sống của con cái để thỏa mãn một loại kỳ vọng của mình đối với hôn nhân hoặc các chuyện khác nhau của con cái, ảnh hưởng nghiêm trọng đến trật tự bình thường trong cuộc sống và công việc của con cái. Cha mẹ như vậy có đáng ghét hay không? (Thưa, đáng ghét.) Thậm chí có cha mẹ còn tham dự vào phương thức sinh hoạt, thói quen sống của con cái, không có việc gì thì đến nhà con trai xem con dâu sống như thế nào, có phải lén lút mang đồ, mang tiền cho nhà mẹ đẻ hay không, hoặc là có quyến rũ người khác hay không, những cách làm này khiến con cái vô cùng ác cảm, chán ghét. Với tư cách là cha mẹ, tiếp tục làm như vậy có thể khiến con cái chán ghét, ác cảm, rất rõ ràng, những cách làm này là không có lý tính. Đương nhiên, đứng ở một góc độ khác mà nói, điều này cũng là vô đạo đức, không có nhân tính. Cho dù ngươi có bất kỳ kỳ vọng gì đối với con cái, thì sau khi chúng trưởng thành, vòng tròn cuộc sống, vòng tròn công việc và gia đình của chúng, cha mẹ đều không nên tham gia và xen vào, càng không nên can thiệp hoặc kiểm soát phạm vi cuộc sống của chúng. Thậm chí có cha mẹ rất mê tiền, hy vọng con cái: “Mau kiếm thêm tiền, việc làm ăn phải phát triển. Con xem con cái nhà người ta, việc làm ăn phát triển, cửa hàng nhỏ mở thành cửa hàng lớn, cửa hàng lớn lại mở chuỗi cửa hàng, cha mẹ hắn được ăn ngon uống ngon theo. Con phải kiếm nhiều tiền, kiếm nhiều tiền mở nhiều cửa hàng hơn, chúng ta mới dễ dàng được thơm lây”. Họ mặc kệ khó khăn của con cái, cũng mặc kệ ý nguyện của con cái, chỉ muốn thỏa mãn sở thích của mình, chỉ muốn thỏa mãn ham muốn cá nhân của mình, muốn lợi dụng việc con cái kiếm nhiều tiền để đạt được mục đích thỏa mãn hưởng thụ xác thịt của mình, đây đều là việc mà người làm cha mẹ không nên làm. Làm như vậy là không có đạo đức, không có nhân tính, đây không phải là đang thực hiện trách nhiệm, không phải là thái độ nên có khi đối đãi với con cái trưởng thành ở góc độ làm cha mẹ, mà là cậy già lên mặt, lấy danh nghĩa cha mẹ chịu trách nhiệm với con cái mà can thiệp vào cuộc sống, công việc, hôn nhân, v.v. của con cái đã trưởng thành. Con cái đã trưởng thành, cho dù năng lực lớn hay nhỏ, tố chất thế nào, địa vị trong xã hội ra sao, thu nhập bao nhiêu, thì đều là số phận mà Đức Chúa Trời đã đặt ra cho chúng, là sự tể trị của Đức Chúa Trời, cuộc sống của chúng như thế nào, cha mẹ không nên can thiệp, trừ phi chúng không đi con đường đúng đắn, phạm pháp, cha mẹ mới nên nghiêm khắc dạy dỗ. Nhưng trong tình huống bình thường, trong tình huống người trưởng thành có tư duy bình thường, có cuộc sống độc lập, có khả năng sinh tồn, thì cha mẹ nên buông tay con cái, bởi vì nó đã trưởng thành. Nếu như nó vừa mới thành niên, tức là 21 hoặc 22 tuổi, vẫn chưa biết các loại tình huống phức tạp của xã hội này, vẫn chưa biết đối nhân xử thế như thế nào, chưa biết cách xã giao, khả năng sinh tồn còn kém một chút, thì cha mẹ nên dành cho con cái sự giúp đỡ thích đáng, để cho con cái dần dần chuyển sang có thể sống độc lập, cái này gọi là thực hiện trách nhiệm. Nhưng một khi con cái đã đi đúng hướng, trong tình huống chúng đã có khả năng sinh tồn độc lập, cha mẹ nên rút lui, không nên tiếp tục đối đãi với con cái như trẻ vị thành niên hoặc người thiểu năng trí tuệ nữa, không nên có những kỳ vọng không phù hợp với thực tế đối với con cái, hoặc là lấy danh nghĩa có những kỳ vọng đối với chúng để can thiệp vào cuộc sống riêng tư của chúng, can thiệp vào các loại thái độ, quan điểm và cách làm của chúng đối với công việc, gia đình, đối với hôn nhân hoặc là đối với con người, sự việc, đây đều không phải là đang thực hiện trách nhiệm.