Mười một tiêu chuẩn để đánh giá tố chất của người ta

Trong lần nhóm họp trước, chúng ta đã thông công về chuyện tố chất là gì, cũng như cách đánh giá tố chất của một người. Về những tiêu chuẩn để đánh giá tố chất của một người, tổng cộng chúng ta đã liệt kê ra mấy điều? (Thưa, 11 điều.) Các ngươi đọc lại 11 điều đó xem. (Thưa, là năng lực học tập, năng lực lý giải, năng lực lĩnh hội, năng lực tiếp nhận, năng lực nhận biết, năng lực phán đoán, năng lực nhận diện, năng lực ứng biến, năng lực ra quyết định, năng lực giám định và thưởng thức, cuối cùng là năng lực sáng tạo.) Mỗi cái trong mười một năng lực này đều là một hạng mục để đánh giá tố chất tổng hợp của người ta. Lần trước, chúng ta đã thông công mười điều, đến năng lực giám định và thưởng thức rồi. Đối với mỗi một năng lực, chúng ta đã thông công về các biểu hiện của tố chất tốt, tố chất trung bình, tố chất kém và không có tố chất. Loại người không có tố chất thì cơ bản không có sở trường gì, cũng không có hứng thú hoặc sở thích thực sự nào. Khi gặp chuyện, họ không có chủ kiến và không có năng lực phán đoán. Họ không có năng lực nhận diện con người, sự việc và sự vật, cũng không có năng lực tiếp nhận đối với bất kỳ điều gì. Đương nhiên, về năng lực ứng biến hoặc năng lực ra quyết định thì càng khỏi phải nói. Bởi vì loại người này không có sở trường gì, cho nên họ càng không dính dáng gì đến năng lực giám định và thưởng thức.

Thứ 10: Năng lực giám định và thưởng thức

Trong lần nhóm họp trước, chúng ta đã thông công một phần nội dung về năng lực giám định và thưởng thức rồi. Năng lực giám định và thưởng thức chủ yếu là nói đến điều gì? Chính là nói đến năng lực giám định và thưởng thức con người, sự việc và sự vật. Đương nhiên, giám định chính là cái mà người ta gọi là xem xét kỹ để phân biệt, nghĩa là năng lực để nhận diện tư tưởng, quan điểm, lập trường và những chủ đề được đề xướng về con người, sự việc và sự vật. Năng lực giám định và thưởng thức này chủ yếu liên quan đến tư tưởng và quan điểm của người ta đối với một vài vấn đề nhất định, nghĩa là một vài thứ liên quan đến tầm mức tư tưởng. Nếu ngươi có năng lực nhận diện và thưởng thức những thứ này, thì ngươi là người có năng lực giám định và thưởng thức. Nếu ngươi không biết nhìn nhận và căn bản không nhìn ra được những vấn đề có liên quan đến tư tưởng và quan điểm này, thì không thể nói là ngươi có năng lực giám định và thưởng thức – năng lực này chẳng có liên quan gì đến ngươi. Tuy nhiên, khi ngươi gặp phải một sự vật gì đó, nếu ngươi có thể nhận diện nguồn gốc và mục đích của nó, cũng có thể nhận diện được tư tưởng và quan điểm mà nó muốn truyền đạt và đề xướng là đúng hay sai, còn có thể nhận diện xem dạng tư tưởng và quan điểm này có thể đứng vững được không, là điều tích cực hay tiêu cực, có phù hợp với quy luật phát triển của sự vật không, có gần với các hiện tượng trong quy luật của vạn vật mà Đức Chúa Trời đã tạo ra không – nếu ngươi có dạng năng lực giám định và thưởng thức này, thì chứng tỏ ngươi có tố chất rất tốt. Nếu tư tưởng và quan điểm được sự vật này đề xướng hoặc phương hướng và mục tiêu mà nó thúc đẩy, có những thứ sai lầm, lệch lạc, có những thứ không phù hợp với nhân tính hoặc tư duy lô-gic, hoặc là có một vài thứ căn bản không phù hợp với quy luật khách quan của vạn vật do Đức Chúa Trời tạo ra – nếu ngươi có thể phát hiện mọi điều này, có thể phát hiện cả cái đúng và cái sai, thì vậy là đủ chứng tỏ ngươi có năng lực giám định và thưởng thức, hơn nữa năng lực giám định và thưởng thức của ngươi lại còn cao, mà ngươi có dạng năng lực giám định và thưởng thức này thì cho thấy tố chất của ngươi rất tốt. Chẳng hạn như, ngươi xem một bài viết của anh chị em trong hội thánh thì có thể phát hiện ra nhận thức của người đó về sự vật, về thực chất bản tính của con người và về lời Đức Chúa Trời có phù hợp với nguyên tắc lẽ thật hay không, quan điểm trong bài viết đó có lệch lạc hay không, góc độ và lập trường của họ có đúng đắn hay không – những điều này, ngươi đều có thể phát hiện được. Nếu ngươi có thể đồng ý với tư tưởng và quan điểm đúng đắn trong bài viết đó, còn có thể nhận diện và chỉnh đốn những tư tưởng và quan điểm sai lầm trong bài viết đó, biết tại sao dạng tư tưởng và quan điểm này lại sai, biết nó trái với phương diện tư duy lô-gic nào hoặc trái với quy luật khách quan nào của những điều tích cực, và ở mức độ sâu hơn nữa, ngươi còn có thể thấy được nó trái với phương diện nguyên tắc lẽ thật nào mà Đức Chúa Trời đã khuyên dạy nhân loại – như vậy thì cho thấy ngươi có tố chất tốt. Một mặt, nếu ngươi có thể thấy được trong bài viết đó có những điều tích cực nào đáng để học tập, cũng có thể đánh giá xem nó đem lại cho người ta đường hướng tích cực nào, sự cung ứng, giúp đỡ và hỗ trợ tích cực nào – ngoài ra, nếu ngươi cũng biết được trong đó còn những thứ tiêu cực, phản diện và lệch lạc nào, có những tư tưởng và quan điểm sai lầm nào có thể khiến tư tưởng của con người đi theo đường hướng xấu, chúng có thể đem lại ảnh hưởng tiêu cực nào cho người ta, nên chỉnh đốn những thứ sai lầm này như thế nào, nên bổ túc một vài thiếu sót như thế nào để có thể đem lại lợi ích lớn hơn nữa cho người ta – vậy thì ngươi có một biểu hiện của việc có năng lực giám định và thưởng thức rồi. Như chuyện học vũ đạo chẳng hạn, ngươi xem một tác phẩm vũ đạo là có thể phát hiện ra những động tác nào rất có tính người, biểu đạt được những tư tưởng và nguyện vọng trong nhân tính, phát xuất từ góc độ của nhân tính, bắt nguồn từ nhân tính, cũng như rất phù hợp với nhu cầu của lương tâm và lý trí của nhân tính bình thường; và ngươi có thể phát hiện ra những động tác, biểu cảm, phương thức biểu đạt của ngôn ngữ cơ thể, cũng như những tư tưởng nào được đề xướng trong đó là tích cực và có thể làm phong phú thế giới tinh thần của người ta – ngươi có thể thấy ra những điều này. Không phải ngươi chỉ biết vũ đạo, hay là biết một vài động tác đơn giản, thay vào đó, ngươi biết nhìn ra tư tưởng được đề xướng trong một tác phẩm vũ đạo, ngươi có thể lĩnh hội được nội hàm tư tưởng trong đó và cả hình thức vũ đạo được vận dụng dưới sự chỉ đạo của tư tưởng đó. Nếu hình thức vũ đạo và ngôn ngữ cơ thể đó có ích lợi cho người ta, thì ngươi nên học tập và tiếp thu, cũng nên rút ra từ đó – ngươi có thể thấy ra và học hỏi những điều này, có thể tiếp nhận những điều tích cực của nó – vậy thì đó chính là biểu hiện của việc có năng lực giám định và thưởng thức. Đương nhiên, nếu trong vũ đạo này có một vài tư tưởng lệch lạc, không phù hợp với nhân tính, mà ngươi cũng có thể thấy ra được, có thể nhận diện được nó sai lầm ở chỗ nào, còn biết được dạng phương thức thể hiện này sai ở đâu, tư tưởng chỉ đạo nó là gì – ngươi mà có thể thấy được và nhận diện được mọi điều này, thì đây cũng là biểu hiện của việc có năng lực giám định và thưởng thức. Đã đưa ra hai ví dụ rồi, giờ các ngươi đã biết được năng lực giám định và thưởng thức là gì rồi phải không? Tiêu chuẩn để đánh giá xem người ta có tố chất tốt cùng năng lực giám định và thưởng thức hay không, cũng được xác định rồi phải không? (Thưa, phải.)

Nếu ngươi thấy một sự vật, biết tư tưởng và quan điểm mà nó đề xướng hoặc góc độ và lập trường của nó, nhưng lại không biết tư tưởng và quan điểm trong đó đúng hay sai, vậy thì ngươi không có năng lực nhận diện gì mấy. Có lẽ ngươi chỉ có thể cảm nhận được: “Vũ đạo này không tệ, bài viết này không tệ, bộ phim này không tệ, nó có giá trị nghệ thuật, kỹ thuật trình bày rất tốt”. Ngươi chỉ nhìn nhận và tìm hiểu nó từ góc độ nghề nghiệp hoặc tri thức mà thôi, chứ ngươi không xác định được tư tưởng và quan điểm mà sự vật đó đề xướng là phải hay trái, đúng hay sai, tích cực hay tiêu cực, và có lẽ ngươi sẽ hỏi những câu như: “Dạng tư tưởng và quan điểm này có phù hợp với lẽ thật không? Dạng biểu hiện này có phù hợp với nhân tính không? Có phù hợp với quy luật phát triển của sự vật không? Có dạng người như vậy không? Có xảy ra chuyện như vậy không? Đây có phải là điều tích cực không?”. Nếu câu nào của ngươi cũng là câu hỏi, vậy thì ngươi không có năng lực nhận diện rồi. Ngươi chỉ biết kỹ thuật nghiệp vụ hoặc những thứ về mặt tri thức trong chuyện này, còn những điều liên quan đến tầm mức tư tưởng thì ngươi không có năng lực để phán đoán xem nó đúng hay sai, phải hay trái, vậy thì tố chất ngươi thế nào? Là tố chất trung bình. Mặc dù ngươi có chút năng lực giám định và thưởng thức, nhưng năng lực giám định và thưởng thức của ngươi chỉ dừng lại ở mức có thể thưởng thức tư tưởng của tác giả từ góc độ kỹ thuật nghiệp vụ. Ngươi chỉ có thể thể nghiệm và lĩnh hội hoặc lý giải được tại sao tác giả lại làm như vậy, nhưng ngươi không biết giám định xem liệu tư tưởng và quan điểm mà họ đề xướng rốt cuộc là đúng hay sai, có phải là điều tích cực không, dạng tư tưởng và quan điểm này mà được đưa ra thì rốt cuộc có ảnh hưởng lớn đến mức nào đối với con người, là ảnh hưởng tích cực hay tiêu cực, đem lại hậu quả gì cho con người – những điều này, ngươi đều không biết. Dựa trên tầm mức này, thì tố chất của loại người này chỉ ở mức trung bình. Họ chỉ biết thưởng thức chứ không biết giám định, do đó, sẽ không đạt đến mức độ tố chất có năng lực giám định và thưởng thức. Có những người, bất kể làm bổn phận nào, cũng có năng lực nhận diện rất kém, họ cho rằng làm thế nào cũng được, quan điểm và thái độ của họ rất mù mờ, chẳng có chút gì là rõ ràng. Bất kể ai nói gì, họ cũng có thể tiếp nhận, họ chẳng có quan điểm và nguyên tắc thực hành chính xác, kết quả là họ chẳng làm tốt được bổn phận gì. Bất kể làm công tác nào, họ đều đặc biệt mù mờ không rõ về việc định nghĩa và vạch ranh giới đối với sự tích cực và tiêu cực, sự đúng và sai của các tư tưởng và quan điểm xuất hiện trong công tác. Người ta hỏi họ: “Đã xuất hiện dạng tư tưởng và quan điểm này, nó đúng hay sai vậy?”, thì họ nói: “Tư tưởng của người ta tự do cả mà, đâu thể bị giam cầm. Phải muôn màu muôn vẻ, bất kỳ tư tưởng nào cũng phải được thể hiện và diễn đạt”. Quan điểm của họ đối với sự tồn tại của các loại tư tưởng là vậy. Nghĩa là bất kể đó là tư tưởng và quan điểm gì, bất kể phải trái đúng sai, họ đều cho rằng chúng nên được cho phép tồn tại, theo kiểu trăm hoa đua nở. Họ cho rằng chỉ cần có người nghĩ như thế, chỉ cần có người có nhu cầu, chỉ cần có người xem và có người tán thành với tư tưởng đó, là nó có giá trị tồn tại rồi. Dạng tư tưởng và quan điểm này của họ rất mù mờ, theo cách nói của người ngoại đạo, thì đó là nó thường nằm ở “vùng xám”, không có ranh giới. Loại người này không có tiêu chuẩn và tiêu chí nghiêm ngặt để phán đoán chuyện đúng sai của sự vật. Cũng có thể nói rằng loại người này chẳng có lập trường gì, chẳng có tư tưởng và quan điểm thực sự, đương nhiên cũng có thể nói loại người này chẳng có sự đề xướng tích cực đối với bất kỳ sự vật nào. Vậy loại người này có thể tiếp nhận lẽ thật không? Có thể hiểu lẽ thật không? Chuyện này thực sự khó nói lắm, có tố chất kém là một vấn đề. Người có tố chất kém mà gặp phải hai dạng tư tưởng hoặc quan điểm xuất hiện đồng thời, thì họ sẽ không có chủ ý, không biết cái nào đúng và cái nào sai. Bên nào cứng hơn thì họ theo bên đó. Đây gọi là không có lập trường, và người như vậy chính là người hồ đồ. Chúng ta sẽ không bàn về sự mưu cầu của nhân tính hay là phẩm chất nhân tính của họ thì thế nào – chỉ nói về năng lực giám định và thưởng thức thôi, thì loại người này có tố chất trung bình. Tại sao lại nói như vậy? Bởi vì mặc dù tố chất của họ có thể đạt đến mức thưởng thức được một vài thứ thuộc tầm mức tư tưởng, nhưng họ lại không có năng lực để giám định xem sự vật là thật hay giả và nhận diện sự vật là đúng hay sai. Do đó, tố chất của họ mới bị xếp vào hạng trung bình. Bởi vì khi giám định sự vật, tư tưởng, quan điểm và lập trường của họ đều rất mù mờ, họ không có những điều tích cực để làm căn cứ và tiêu chuẩn, cho nên họ có thể làm ra một vài chuyện tốt, cũng có thể làm ra một vài chuyện xấu. Họ có thể làm ra một vài chuyện tương đối đúng đắn, có ích lợi cho người khác và có tác dụng hỗ trợ nhân tính, nhưng đồng thời họ cũng có thể làm ra một vài chuyện hãm hại người khác hoặc gây ảnh hưởng xấu đến người khác. Do đó, tố chất của loại người này chỉ trung bình thôi. Chẳng hạn như, có một bộ phim mà tư tưởng được đạo diễn đề xướng trong đó là những thứ tương đối tích cực, tương đối có tính người, tương đối phù hợp với nhu cầu của nhân tính – những nhu cầu chính đáng trong xã hội thời nay, những thứ tích cực như dân chủ, tự do, nhân quyền, v.v. – và thông qua bộ phim, đạo diễn khai quật ra những thứ thâm sâu trong tư tưởng của nhân tính này để cho người ta nhận biết. Nếu người có tố chất trung bình xem bộ phim này, họ có thể biết đây là những tư tưởng tốt, đúng đắn, tương đối phổ biến và được tôn sùng trong xã hội thời nay, họ có thể thấy được tính đúng đắn trong dạng tư tưởng mà đạo diễn đề xướng. Nhưng nếu trong cùng bộ phim đó, đạo diễn cũng đề xướng một vài tư tưởng tương đối ít phổ biến, những thứ mà đa số người trưởng thành và có năng lực lĩnh hội đều không nghĩ đến, những thứ rất cực đoan, thậm chí có thể nói đó là những thứ rất hiếm khi gặp hoặc gần như không có khả năng xảy ra trong quy luật phát triển bình thường của sự vật, thì người có năng lực giám định và thưởng thức trung bình có xem cũng không thể phân định được. Họ sẽ cho rằng: “Tư tưởng mà đạo diễn đề xướng này cũng không tệ. Cho dù đây là những thứ chỉ có một bộ phận nhỏ thích và hùa theo, nhưng tư tưởng này vẫn nên được xã hội thời nay tôn sùng, nên được công khai để cho hết thảy mọi người đều biết và tiếp nhận”. Ngươi xem, bất luận những thứ mà đạo diễn đề xướng trong cùng một bộ phim là tích cực hay là có ảnh hưởng tiêu cực lên người ta, thì họ đều tiếp nhận, thậm chí còn đặc biệt tán thưởng. Với họ, chẳng có sự phân biệt rõ ràng hay dứt khoát nào giữa đúng và sai. Do đó, họ có thể tiếp nhận những thứ tích cực lẫn tiêu cực trong bộ phim này. Họ có thể tiếp nhận thì sẽ có thể vận dụng những thứ này, đưa những thứ này vào một vài tác phẩm để diễn đạt tư tưởng và quan điểm của mình, hoặc tiêm nhiễm chúng cho người khác trong cuộc sống thường nhật và ảnh hưởng đến người khác. Đương nhiên, những thứ tích cực sẽ có ảnh hưởng tốt lên người ta, còn những thứ tiêu cực thì chắc chắn sẽ có ảnh hưởng tiêu cực lên người ta. Do đó, khi loại người này làm việc tốt thì đồng thời cũng sẽ làm một vài việc xấu. Nghĩa là, chẳng hạn khi ngươi đói, họ sẽ cho ngươi một bát cháo, nhưng bát cháo đó lại không sạch, có lẫn vài hạt cát, ngươi ăn thứ này lâu dài thì sẽ không tốt cho sức khỏe. Hoặc họ cho ngươi một bát thức ăn, nhưng trong đó lại có lẫn cả ruồi muỗi, ngươi ăn thì thấy ngon, nhưng trong bát đó có những thứ vi khuẩn gây hại cho cơ thể. Mặc dù họ giải quyết được cơn đói của ngươi, cho ngươi ăn no bụng, nhưng đồng thời cũng đem lại một vài thứ tai hại cho cơ thể ngươi. Cũng như vậy, nếu ngươi không có năng lực phân định, thì khi xem một tác phẩm nào đó, rất có khả năng ngươi sẽ tiếp nhận một vài tư tưởng và quan điểm sai lầm từ trong đó, bị nó mê hoặc và đầu độc. Do đó, có năng lực nhận diện cũng rất quan trọng. Đây là biểu hiện của người có tố chất trung bình về phương diện năng lực giám định và thưởng thức.

Mức độ tiếp theo là những người có tố chất kém. Người có tố chất kém thì không có năng lực giám định và thưởng thức. Nghĩa là thấy chuyện gì họ cũng không biết mình nên có tư tưởng và quan điểm gì thì đúng đắn, cũng không biết nên đứng từ góc độ và lập trường nào thì đúng đắn. Thậm chí họ không biết người ta còn có những tư tưởng và quan điểm sai lầm nào trong chuyện này, hay là trước đây người ta bị tư tưởng nào chi phối khi đối diện với những chuyện này – đây là chuyện có liên quan đến tư duy lô-gic, người có tố chất kém thì căn bản không với tới nổi, cho nên khỏi cần nói đến chuyện thưởng thức làm gì. Chỉ khi người ta biết thưởng thức, thì sau đó mới có thể nói đến chuyện họ thưởng thức như thế nào, có năng lực giám định hay không. Nếu ngay cả chuyện thưởng thức mà còn không biết, thì khỏi cần nói đến chuyện có năng lực giám định hay không. Chẳng hạn như, có những người đọc xong một bài viết thì nói: “Bài viết này dùng từ hoa mỹ, diễn đạt đặc biệt trôi chảy, lại còn rất hóm hỉnh. Bài này viết quá xuất sắc rồi!”. Người ta mới hỏi: “Tác giả viết bài này muốn diễn đạt tư tưởng và quan điểm gì? Thái độ của tác giả đối với loại người, sự việc và sự vật này là gì?”. Họ trả lời: “Ồ, còn có thái độ nữa à? Còn có liên quan đến tư tưởng và quan điểm nữa à? Tôi chẳng nhìn ra được. Dù gì thì tôi cảm thấy bài này viết rất hay, tôi thích đọc”. Người ta hỏi tiếp: “Vậy anh thích dạng tư tưởng và quan điểm nào mà tác giả diễn đạt? Có đoạn nào hay câu chuyện nào diễn đạt dạng tư tưởng và quan điểm của tác giả, tư tưởng trọng tâm của bài viết là gì, anh biết không?”. Họ nói: “Tôi vẫn chưa đọc ra mấy cái đó”. Thế là họ đọc hai lần, ba lần, mà vẫn chỉ thấy bài này viết tốt, có văn phong, còn chuyện nó diễn đạt tư tưởng và quan điểm gì thì họ chẳng nhìn ra được. Tố chất của họ đã lộ ra rồi, phải không? Nếu họ đọc xong bài viết này mà chẳng nhìn ra được tư tưởng và quan điểm gì được làm sáng tỏ trong bài, vậy thì chỉ có thể nói rằng họ không có năng lực giám định và thưởng thức, là người có tố chất kém. Nếu trong bài viết đó có những lời lẽ rành rành nói rõ về tư tưởng và quan điểm đúng đắn, mà họ vẫn không nhìn ra được, thì chứng tỏ tố chất của họ quá kém. Họ chỉ biết nói: “Bài này viết tốt, ngôn ngữ trôi chảy, văn phong không tệ”, nhưng về chuyện sự thật được viết trong bài có khách quan hay không, đem lại cho độc giả cảm nhận gì, hoặc độc giả có thể học tập và rút ra được gì từ đó, thì họ chẳng biết, chẳng hiểu – vẫn phải hỏi trực tiếp tác giả. Điều này chứng thực hoàn toàn rằng người này có tố chất kém. Tố chất kém của họ biểu hiện ở chỗ nào? Ở chỗ họ không hiểu tư tưởng và quan điểm là gì, không biết thưởng thức sự vật, đương nhiên càng khỏi nói đến chuyện giám định sự vật. Nói chung, họ không có năng lực giám định và thưởng thức. So với người có tố chất trung bình, thì người không có năng lực giám định và thưởng thức kém hơn ở chỗ: họ không những thiếu năng lực giám định, mà ngay cả năng lực thưởng thức họ cũng không có. Do đó, đối với những điều có liên quan đến tầm mức tư tưởng, quan điểm, tư duy lô-gíc hoặc liệu điều gì đó có phù hợp với nhân tính và quy luật khách quan của sự vật hay không, thì họ đều nhìn không thấu và không biết cách để thưởng thức. Ngay cả chuyện bài viết này làm sáng tỏ tư tưởng hay quan điểm nào mà họ còn không nhìn ra được, thì đối với chuyện tư tưởng và quan điểm đó đúng hay sai, họ càng không biết cách nhận diện. Chẳng qua là bởi họ có đi học nên có thể đọc những thứ liên quan đến chữ nghĩa, tri thức và kỹ thuật nghiệp vụ, nhưng cũng chỉ dừng ở mức độ biết đọc, biết xem, biết nghe, chứ chẳng đến tầm mức biết thưởng thức. Loại người này có tố chất kém. Người có tố chất kém vẫn có thể nói về những chuyện liên quan đến kỹ thuật nghiệp vụ và tri thức, chẳng hạn như tác phẩm nào là của danh nhân nào, câu danh ngôn của danh nhân nào được trích dẫn, phương thức diễn đạt nào đang được dùng, hoặc cần vận dụng phương diện kỹ thuật nghiệp vụ nào để làm được việc – họ thấy được những điều này. Nhưng về chuyện những quan niệm nào được đề xướng và diễn đạt trên nền tảng là tầm mức kỹ thuật nghiệp vụ hoặc tri thức này, cũng như những quan niệm, căn cứ và nguyên lý đằng sau những thiết kế và sự thể hiện này là gì, thì họ không hiểu, đây chính là tố chất kém. Loại người này có một đặc trưng, chính là không biết nghiền ngẫm và suy nghĩ cho kỹ vấn đề, không biết nhận diện, phán đoán hoặc nhận biết căn nguyên và thực chất của hiện tượng nảy sinh do một sự vật nào đó, cũng như phương hướng phát triển sau này của hiện tượng đó và ảnh hưởng mà nó gây ra đối với con người, sự việc và sự vật. Loại người này không có tư duy bình thường, những chuyện họ có thể hiểu và những kinh nghiệm cuộc sống mà họ có thể nắm bắt quá hữu hạn. Bất kể gặp phải chuyện phức tạp nào, họ đều hiểu không nổi hoặc nhìn không thấu. Nghĩa là đối với một sự vật, họ chỉ có thể nghĩ đến những lời mà họ có thể nghe được và chữ nghĩa mà họ đọc được ở bề mặt, cũng như những hình thức và phương thức bề ngoài có liên quan, suy nghĩ của họ chỉ đến mức độ này. Còn về những thứ ở tầm mức sâu xa hơn, chẳng hạn như mối quan hệ, lô-gíc và ảnh hưởng qua lại, v.v. giữa các loại sự vật, thì họ sẽ không nghĩ đến, hoặc có nghĩ cũng không nghĩ ra được. Thậm chí có người suy nghĩ đến mức ăn không vào, ngủ không được, suy nghĩ đến mức trầm cảm, mà vẫn nhìn không thấu, đây chính là có tố chất kém. Để đánh giá một người có năng lực giám định và thưởng thức hay không, thì cứ nhìn xem khi gặp chuyện, liệu họ có thể phán đoán ra một vài khả năng liên quan đến các mối quan hệ, sự liên hệ hoặc ảnh hưởng qua lại phức tạp giữa các loại sự vật và những hậu quả nối tiếp mà chúng có thể đạt đến hay không. Nếu họ chỉ biết nói những gì người khác đã nói hoặc làm, chỉ thuật lại những gì họ đã nghe hoặc thấy, mà không có bất kỳ sự phân định nào và không nhìn ra được bất kỳ vấn đề nào, thì đây chính là không có tư duy bình thường. Người không có năng lực tư duy thì không có năng lực thưởng thức, đương nhiên cũng không có năng lực giám định và thưởng thức, họ đâu có biết suy nghĩ. Vậy tại sao cần nói về năng lực này? Nếu người ta không có các loại năng lực khác nhau để thưởng thức thế giới vật chất, thì họ có tố chất kém. Họ không biết suy nghĩ, trong tư duy không có lô-gíc, nên dạng người như vậy cũng không có năng lực lĩnh hội lẽ thật. Bởi vì lẽ thật, một mặt, có liên quan đến các vấn đề đủ mọi phương diện trong cuộc sống hiện thực của con người, đồng thời cũng liên quan đến các nguyên tắc đủ mọi phương diện mà người ta nên thực hành để thoát khỏi tâm tính bại hoại. Đương nhiên, lẽ thật càng liên quan đến các loại vấn đề đơn diện hoặc vấn đề phức tạp và đa diện mà người ta gặp phải trong cuộc sống hiện thực và các mối quan hệ giữa chúng. Bất kể là nói về lẽ thật đơn lẻ hoặc các lẽ thật đa chiều có mối liên quan qua lại, thì không có lẽ thật nào là một quy định, thay vào đó lẽ thật đều là một nguyên tắc hoặc tiêu chuẩn để đánh giá một loại sự vật. Nói đến nguyên tắc và tiêu chuẩn thì không phải là nói đến một quy định hay công thức kiểu một cộng một bằng hai. Bởi vì đây không phải là công thức, nên cần người ta khi gặp chuyện trong cuộc sống hiện thực thì phải biết suy ngẫm và tìm kiếm xem chuyện đó có liên quan đến vấn đề nào của nhân tính, xem sự bộc lộ của nhân tính trong phương diện này có các yếu tố của tâm tính bại hoại hay không, xem cùng một dạng tâm tính bại hoại đó có những tình trạng và sự bộc lộ nào, cũng như người ta nên thực hành và tuân thủ những phương diện lẽ thật nào để có thể biến đổi nó – đây đều là những điều mà người ta cần hiểu. Nếu ngươi chỉ biết câu chữ của lẽ thật, mà không biết nguyên tắc được nói đến trong phương diện lẽ thật này là gì, thì ngươi sẽ không biết cách liên hệ với đời thực, cũng không biết cách thực hành lẽ thật. Không có năng lực lĩnh hội lẽ thật, thì ngươi sẽ không thể liên hệ lẽ thật với những vấn đề tồn tại trong bản thân ngươi hoặc với những vấn đề ngươi gặp trong cuộc sống hiện thực. Ngươi sẽ không biết trong chuyện này có liên quan đến bao nhiêu phương diện lẽ thật, không biết con đường thực hành và lối vào là gì, cũng không biết bản thân nên giải quyết vấn đề nào. Đương nhiên, khỏi cần nói đến chuyện ngươi có thể dựa vào lời Đức Chúa Trời mà nhìn nhận con người và sự việc, hành xử và hành động, cũng khỏi cần nói đến chuyện ngươi có thể tuân thủ nguyên tắc lẽ thật hoặc là dựa theo nguyên tắc lẽ thật mà thực hành. Nếu ngươi không có năng lực để thưởng thức những con người, sự việc và sự vật nhất định có liên quan đến cuộc sống của nhân tính, không có bất kỳ tư tưởng hay quan điểm gì về chúng, và căn bản không nắm bắt nổi những điều liên quan đến tầm mức tư tưởng, không có năng lực thưởng thức và càng không có năng lực giám định chúng, vậy thì có thể nói rằng ngươi không có năng lực lĩnh hội lẽ thật. Ngươi mà không có năng lực lĩnh hội lẽ thật và không hiểu được lẽ thật, thì ngươi dùng cái gì để thay đổi những khiếm khuyết trong nhân tính của bản thân và thoát khỏi tâm tính bại hoại đây? Không có năng lực lĩnh hội lẽ thật, thì ngươi sẽ không biết nguyên tắc lẽ thật liên quan đến chuyện ngay trước mắt ngươi là gì. Đương nhiên, ngươi cũng không biết mình nên tuân thủ nguyên tắc lẽ thật nào. Vậy thì ngươi sẽ hành động mù quáng – không bám giữ quy định thì cũng hành động theo quan niệm và tưởng tượng, hoặc là làm xằng làm bậy. Không hiểu lẽ thật thì sẽ dẫn đến những hậu quả như vậy và những biểu hiện như vậy.